GSSS BINCHAWA

GSSS BINCHAWA

GSSS KATHOUTI

GSSS KATHOUTI

GSSS BUROD

เคญाเคฐเคค : เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคชเคฐिเคšเคฏ



  • เค—्เคฒोเคฌ เคชเคฐ เคญाเคฐเคค เค•ी เค…เคตเคธ्เคฅिเคคि เคฆเค•्เคทिเคฃ เคเคถिเคฏा เคฎें เคนै।
  • เค…เค•्เคทांเคถीเคฏ เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ी เค…เคตเคธ्เคฅिเคคि เค‰เคค्เคคเคฐी เค—ोเคฒाเคฐ्เคฆ्เคง เคฎें เคคเคฅा เคฆेเคถाเคจ्เคคเคฐीเคฏ เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคชूเคฐ्เคตी เค—ोเคฒाเคฐ्เคฆ्เคง เคฎें เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เค…เค•्เคทांเคถीเคฏ เคตिเคธ्เคคाเคฐ 8° 4' เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ เคธे 37°6' เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ เคคเค• เคนै ।
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เคฆेเคถाเคจ्เคคเคฐीเคฏ เคตिเคธ्เคคाเคฐ 68° 7' เคชूเคฐ्เคตी เคฆेเคถाเคจ्เคคเคฐ เคธे 97° 25' เคชूเคฐ्เคตी เคฆेเคถाเคจ्เคคเคฐ เคคเค• เคนै ।
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เคธเคฌเคธे เค‰เคค्เคคเคฐी เคฌिเคจ्เคฆु 'เค‡เคจ्เคฆिเคฐा-เค•ॉเคฒ' เค•ो เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै เคœो เคฒเคฆ्เคฆाเค– เคฎें เคนै। เค‡เคธเค•े เคฆเค•्เคทिเคฃी เคญाเค— เคฎें เคธिเคฏाเคšिเคจ เค—्เคฒेเคถिเคฏเคฐ เคเคตं เค‰เคค्เคคเคฐी เคญाเค— เคฎें เค‰เคฐเคกोเค• (Urdok) เค—्เคฒेเคถिเคฏเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เคธเคฌเคธे เคฆเค•्เคทिเคฃी เคฌिเคจ्เคฆु 'เค‡เคจ्เคฆिเคฐा-เคช्เคตाเค‡เคจ्เคŸ' เคนै เคœो เค…ंเคกเคฎाเคจ เคเคตं เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เค•े เค—्เคฐेเคŸ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เค•ा เคฆเค•्เคทिเคฃी เคฌिเคจ्เคฆु (6° 45' เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ) เคนै। เค‡ंเคฆिเคฐा เคช्เคตाเค‡เคจ्เคŸ เค•ो เคชเคนเคฒे 'เคชिเค—เคฎेเคฒिเคฏเคจ เคช्เคตाเค‡เคจ्เคŸ' เค…เคฅเคตा, 'เคชाเคฐเคธเคจ เคช्เคตाเค‡เคจ्เคŸ' เค•े เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจा เคœाเคคा เคฅा । เคญूเคฎเคง्เคฏ เคฐेเค–ा เคธे เค‡เคธเค•ी เคฆूเคฐी เคฒเค—เคญเค— 876 เค•िเคฎी. เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เค•ी เคฎुเค–्เคฏ เคญूเคฎि เค•ा เคฆเค•्เคทिเคฃเคคเคฎ เคฌिเคจ्เคฆु (8° 4' เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ) เค•เคจ्เคฏाเค•ुเคฎाเคฐी/ เค•ेเคช เค•เคฎोเคฐिเคจ เค…ंเคคเคฐीเคช (เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु) เคนै।
  • เค•เคฐ्เค• เคฐेเค–ा เคญाเคฐเคค เค•े เคฎเคง्เคฏ เคญाเค— เคธे 8 เคฐाเคœ्เคฏों เค—ुเคœเคฐाเคค, เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เค›เคค्เคคीเคธเค—เคข़, เคाเคฐเค–เคฃ्เคก, เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ, เคค्เคฐिเคชुเคฐा เคเคตं เคฎिเคœोเคฐเคฎ เคธे เคนोเค•เคฐ เค—ुเคœเคฐเคคी เคนै เค•เคฐ्เค• เคฐेเค–ा เคญाเคฐเคค เค•ो เคฒเค—เคญเค— เคฆो เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฎें เคฌाँเคŸเคคी เคนै
  • 82° 30' เคชूเคฐ्เคตी เคฆेเคถाเคจ्เคคเคฐ เคฐेเค–ा เค•ो เคฆेเคถ เค•ा เคฎाเคจเค• เคฏाเคฎ्เคฏोเคค्เคคเคฐ (เคฆेเคถांเคคเคฐ) เคฎाเคจा เค—เคฏा เคนै। เคฏเคน เคฎाเคจเค• เคฏाเคฎ्เคฏोเคค्เคคเคฐ เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•े (เค‡เคฒाเคนเคฌाเคฆ เค•े เคจिเค•เคŸ) เคฎिเคฐ्เคœाเคชुเคฐ เคธे เคนोเค•เคฐ เค—ुเคœเคฐเคคी เคนै। เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฎाเคจเค• เคธเคฎเคฏ (I.S.T.) เค—्เคฐीเคจเคตिเคš เคฎीเคจ เคŸाเค‡เคฎ (G.M.T) เคธे 5 เค˜ंเคŸा 30 เคฎिเคจเคŸ เค†เค—े เคนै। เคนเคฎाเคฐे เคฆेเคถ เค•े เคธเคฌเคธे เคชूเคฐ्เคตी เคต เคธเคฌเคธे เคชเคถ्เคšिเคฎी เคญाเค—ों เค•े เคธเคฎเคฏ เคฎें เคฒเค—เคญเค— 2 เค˜ंเคŸों เค•ा เค…ंเคคเคฐ เคนै। เคฏเคน เคฐेเค–ा เคญाเคฐเคค เค•े เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏों (เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ ,เค›เคคीเคธเค—เฅ, เค“เคกिเคถा, เค†ंเคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ) เคธे เคนोเค•เคฐ เค—ुเคœเคฐเคคी เคนै
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เคชเคถ्เคšिเคฎी เคฌिเคจ्เคฆु เค—ौเคฐเคฎोเคคा (เค—ुเคœเคฐाเคค) เค”เคฐ เคชूเคฐ्เคตी เคฌिเคจ्เคฆु เค•िเคฌिเคฅु (เค…เคฐूเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ) เคนै
 เคญाเคฐเคค : เค†เค•ाเคฐ 
India Area

  • เคญाเคฐเคค เค•ी เค†เค•ृเคคि เคชूเคฐ्เคฃเคคः เคค्เคฐिเคญुเคœाเค•ाเคฐ เคจ เคนोเค•เคฐ เคšเคคुเคท्เค•ोเคฃीเคฏ เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เค•ी เค‰เคค्เคคเคฐ เคธे เคฆเค•्เคทिเคฃ เคคเค• เคฆूเคฐी 3214 เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ เค”เคฐ เคชूเคฐ्เคต เคธे เคชเคถ्เคšिเคฎ เคคเค• เคฆूเคฐी 2933 เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ เคนै
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เค•ुเคฒ 32,87,263 เคตเคฐ्เค— เค•िเคฎी. เคนै। เคœो เคตिเคถ्เคต เค•े เคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคงเคฐाเคคเคฒ เค•ा 2.4 เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคญाเค— เคนै। เค‡เคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เคตिเคถ्เคต เค•ा เคธाเคคเคตाँ เคฌเฅœा เคฆेเคถ เคนै เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคญाเคฐเคค เคธे เคฌเฅœे เคฆेเคถों เค•ा เค•्เคฐเคฎ เคจिเคฎ्เคจाเคจुเคธाเคฐ เคนै
  • เค•เคจाเคกा > เคšीเคจ > เคธंเคฏुเค•्เคค เคฐाเคœ्เคฏ > เค…เคฎेเคฐिเค•ा > เคฌ्เคฐाเคœीเคฒ > เค‘เคธ्เคŸ्เคฐेเคฒिเคฏा > เคญाเคฐเคค
  • เคญाเคฐเคค เค•ी เคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคธीเคฎा เค•ी เคฒเคฎ्เคฌाเคˆ 15200 เค•ि.เคฎी. เคนै เคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคธीเคฎा เคญाเคฐเคค เค•े 16 เคฐाเคœ्เคฏों เคเคตं 2 เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถों เค•ो เค›ूเคคी เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เค•ी เคธเคฎुเคฆ्เคฐ เคคเคŸीเคฏ เคธीเคฎा เค•ी เค•ुเคฒ เคฒเคฎ्เคฌाเคˆ (เคฒเค•्เคทเคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน, เค…ंเคกเคฎाเคจ-เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เค•ी เคคเคŸीเคฏ เคฒเคฎ्เคฌाเคˆ เคธเคนिเคค) 7516.6 เค•िเคฎी. เคนै । เคฎुเค–्เคฏ เคญूเคฎि เค•ी เคคเคŸीเคฏ เคฒเคฎ्เคฌाเคˆ 5422.6 เค•िเคฎी. เคนै।' เคคเคŸीเคฏ เคธीเคฎा 9 เคฐाเคœ्เคฏों เคเคตं 4 เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถों เค•ो เค›ूเคคी เคนै।
  • เคคเคŸीเคฏ เคฐाเคœ्เคฏों เคฎें เค—ुเคœเคฐाเคค เค•ी เคคเคŸीเคฏ เคฒเคฎ्เคฌाเคˆ (1214.70 เค•िเคฎी) เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคนै। เค‡เคธเค•े เคฌाเคฆ เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•ा เคธ्เคฅाเคจ เคนै। เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถों เคฎें เค…ंเคกเคฎाเคจ เคเคตं เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เค•ी เคคเคŸीเคฏ เคฒเคฎ्เคฌाเคˆ (1962.00 เค•िเคฎी) เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคนै।
  • เคช्เคฐाเคฆेเคถिเค• เคœเคฒ เคธीเคฎा (Territorial Sea) - เคญाเคฐเคค เค•ी 'เคช्เคฐाเคฆेเคถिเค• เคœเคฒ เคธीเคฎा' เคคเคŸ เคฐेเค–ा เคธे 12 เคธเคฎुเคฆ्เคฐी เคฎीเคฒ (เคฒเค—เคญเค— 21.9 เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ) เค•ी เคฆूเคฐी เคคเค• เคนै। เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เค•े เค‰เคชเคฏोเค— เค•ा เคญाเคฐเคค เค•ो เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เค…เคงिเค•ाเคฐ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนै।
  • เคธंเคฒเค—्เคจ เค•्เคทेเคค्เคฐเคฎเคฃ्เคกเคฒ (Contiguous Zone) - เคช्เคฐाเคฆेเคถिเค• เคœเคฒ เคธीเคฎा เคธे เค†เค—े เคคเคฅा เคคเคŸ เคฐेเค–ा เคธे 24 เคธเคฎुเคฆ्เคฐी เคฎीเคฒ เค•ी เคฆूเคฐी เคคเค• เค•े เค•्เคทेเคค्เคฐ เค•ो 'เคธंเคฒเค—्เคจ เค•्เคทेเคค्เคฐเคฎเคฃ्เคกเคฒ' เค•เคนเคคे เคนैं। เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคญाเคฐเคค เค•ो เคฐाเคœเค•ोเคทीเคฏ เค…เคงिเค•ाเคฐ, เคธीเคฎा เคถुเคฒ्เค• เคธे เคธंเคฌंเคงिเคค เค…เคงिเค•ाเคฐ, เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เคธे เคธंเคฌंเคงिเคค เค…เคงिเค•ाเคฐ เคคเคฅा เค†เคช्เคฐเคตाเคธी เค•ाเคจूเคจ เคฒाเค—ू เค•เคฐเคจे เค•ा เค…เคงिเค•ाเคฐ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนै।
  • 'เค…เคจเคจ्เคฏ เค†เคฐ्เคฅिเค• เค•्เคทेเคค्เคฐ' (Exclusive Economic Zone) – เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เค•े เค…ंเคคเคฐ्เค—เคค 'เคธंเคฒเค—्เคจ เค•्เคทेเคค्เคฐ' เค•े เค†เค—े เค•े เคตे เคธเคฎुเคฆ्เคฐी เค•्เคทेเคค्เคฐ เค†เคคे เคนैं เคœो เคคเคŸ เคฐेเค–ा เคธे 200 เคธเคฎुเคฆ्เคฐी เคฎीเคฒ เค•ी เคฆूเคฐी เคคเค• เคนैं। เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เค•े เค…ंเคคเคฐ्เค—เคค เคญाเคฐเคค เค•ो เค–เคจिเคœ เคธเคฎ्เคชเคฆा , เคธाเค—เคฐीเคฏ เคœเคฒ เคถเค•्เคคि, เคธाเค—เคฐीเคฏ เคœीเคตों เค•ा เคธเคฐ्เคตेเค•्เคทเคฃ, เคตिเคฆोเคนเคจ, เคธเคฐเค•्เคทเคฃ เคต เค…เคจुเคธเคจ्เคงाเคจ เค•ा เค…เคงिเค•ाเคฐ เคนै
 เคญाเคฐเคค : เคฐाเคœ्เคฏ เคต เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ  



Union Territories of India

  • เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคญाเคฐเคค เคฎें 28 เคฐाเคœ्เคฏ เคเคตं 8 เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคนैं।
  • เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคšाเคฐ เคฌเคก़े เคฐाเคœ्เคฏ (เค˜เคŸเคคे เค•्เคฐเคฎ เคฎें)- เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ >เคฎเคง्เคฏเคช्เคฐเคฆेเคถ > เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ > เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ
  • เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคธเคฌเคธे เค›ोเคŸा เคฐाเคœ्เคฏ เค—ोเคตा เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เคฎें เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें 8 เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคนै
  1. เค…เคฃ्เคกเคฎाเคจ เค”เคฐ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน 
  2. เคšเคฃ्เคกीเค—เคข़
  3. เคฆाเคฆเคฐा เคจाเค—เคฐ เคนเคตेเคฒी เค”เคฐ เคฆเคฎเคจ เคฆीเคต
  4. เคฒเค•्เคทเคฆ्เคตीเคช
  5. เคชुเคฆुเคšेเคฐी
  6. เคฆिเคฒ्เคฒी
  7. เคœเคฎ्เคฎू เค”เคฐ เค•เคถ्เคฎीเคฐ
  8. เคฒเคฆ्เคฆाเค–
  • เค…ंเคกเคฎाเคจ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เค•े เคช्เคฐเคฎुเค– เคฆ्เคตीเคช - เค‰เคค्เคคเคฐी เค…ंเคกเคฎाเคจ, เคฎเคง्เคฏ เค…ंเคกเคฎाเคจ, เคฆเค•्เคทिเคฃी เค…ंเคกเคฎाเคจ, เคฒเค˜ु เค…ंเคกเคฎाเคจ, เค•ाเคฐ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ, เค›ोเคŸा เคจिเค•ोเคฌाเคฐ, เคฌเฅœा (เค—्เคฐेเคŸ) เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคนै
  • เค…ंเคกเคฎाเคจ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เค•ी เคฐाเคœเคงाเคจी 'เคชोเคฐ्เคŸ เคฌ्เคฒेเคฏเคฐ'( เคฆเค•्เคทिเคฃी เค…ंเคกเคฎाเคจ เคฆ्เคตीเคช) เคนै।
  • เคญाเคฐเคค เค•ा เคฆเค•्เคทिเคฃเคคเคฎ เคฌिเคจ्เคฆु 'เค‡เคจ्เคฆिเคฐा เคช्เคตाเค‡ंเคŸ' เค—्เคฐेเคŸ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เค•ा เคฆเค•्เคทिเคฃी เคฌिเคจ्เคฆु เคนै।
  • เคฌैเคฐเคจ เคฆ्เคตीเคช เคœो เคญाเคฐเคค เค•ा เคเค•เคฎाเคค्เคฐ เคœाเค—्เคฐเคค เคœ्เคตाเคฒाเคฎुเค–ी เคนै, เคฎเคง्เคฏ เค…ंเคกเคฎाเคจ เค•े เคชूเคฐ्เคตी เคญाเค— เคฎें เค…เคตเคธ्เคฅिเคค เคนै।
  • เคจाเคฐเค•ोंเคกเคฎ เคฆ्เคตीเคช (เค‰เคค्เคคเคฐी เค…ंเคกเคฎाเคจ เค•े เค‰เคค्เคคเคฐ เคชूเคฐ्เคตी เคญाเค— เคฎें เคธ्เคฅिเคค) เคเค• เคœ्เคตाเคฒाเคฎुเค–ी เคฆ्เคตीเคช เคนै।
  • เคกंเค•เคจ เคฆเคฐ्เคฐा เคฆเค•्เคทिเคฃी เค…ंเคกเคฎाเคจ เค”เคฐ เคฒเค˜ु เค…ंเคกเคฎाเคจ เค•े เคฌीเคš เคนै।
  • เค…ंเคกเคฎाเคจ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน 'เคฎเคฐเค•เคค เคฆ्เคตीเคช' (เคเคฎเคฐाเคฒ्เคก เค†เคˆเคฒैंเคก) เค•े เคจाเคฎ เคธे เคญी เคช्เคฐเคธिเคฆ्เคง เคนै।
  • 26 เคœเคจเคตเคฐी 2020 เค•ो เคฆो เค•ेंเคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฆाเคฆเคฐा เคต เคจाเค—เคฐ เคนเคตेเคฒी เคคเคฅा เคฆเคฎเคจ เคต เคฆीเคต เค•ो เคฎिเคฒाเค•เคฐ “เคฆाเคฆเคฐा เคจाเค—เคฐ เคนเคตेเคฒी เค”เคฐ เคฆเคฎเคจ เคฆीเคต” เคจเคฏा เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฌเคจाเคฏा
  • 31เค…เค•्เคŸूเคฌเคฐ 2019 เค•ो เคœเคฎ्เคฎू เค•เคถ्เคฎीเคฐ เคฐाเคœ्เคฏ เค•े เคฆो เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคœเคฎ्เคฎू เค”เคฐ เค•เคถ्เคฎीเคฐ เคคเคฅा เคฒเคฆ्เคฆाเค– เคฌเคจाเค เค—เค
  • เคฒเค•्เคทเคฆ्เคตीเคช เค•ी เคฐाเคœเคงाเคจी เค•เคตเคฐเคค्เคคी เคนै।
  • เคฒเค•्เคทเคฆ्เคตीเคช เคช्เคฐเคตाเคฒ เคญिเคค्เคคि เคฆ्เคตाเคฐा เคจिเคฐ्เคฎिเคค เคฆ्เคตीเคช เคนैं।
  • เคชुเคฆुเคšेเคฐी เค•ी เคฐाเคœเคงाเคจी เคชुเคฆुเคšेเคฐी เคนै।
  • เคชुเคกुเคšेเคฐी (เคชांเคกिเคšेเคฐी) เคเค• เคเคธा เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคนै เคœिเคธเค•ा เคซैเคฒाเคต เคคीเคจ เคฐाเคœ्เคฏों เคฎें เคนै।
  • เคชुเคกुเคšेเคฐी (เคชांเคกिเคšेเคฐी) เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•े เค…ंเคคเคฐ्เค—เคค เคชुเคกुเคšेเคฐी (เคฎुเค–्เคฏ), เคฏเคจเคฎ, เค•เคฐाเคˆเค•เคฒ, เคฎाเคนे เคšाเคฐ เค•्เคทेเคค्เคฐ เค†เคคे เคนैं।
  • เคชांเคกिเคšेเคฐी (เคฎुเค–्เคฏ)         ⇒ เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु เค•ी เคธीเคฎा เคฎें เค…เคตเคธ्เคฅिเคค
  • เค•เคฐाเคˆเค•เคฒ                ⇒ เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु เค•ी เคธीเคฎा เคฎें เค…เคตเคธ्เคฅिเคค
  • เคฏเคจเคฎ                   ⇒ เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•ी เคธीเคฎा เคฎें เค…เคตเคธ्เคฅिเคค
  • เคฎाเคนे                    ⇒ เค•ेเคฐเคฒ เค•ी เคธीเคฎा เคฎें เค…เคตเคธ्เคฅिเคค
  • เคฆाเคฆเคฐा เคจाเค—เคฐ เคนเคตेเคฒी เค”เคฐ เคฆเคฎเคจ เคฆीเคต เค•ी เคฐाเคœเคงाเคจी เคฆเคฎเคจ เคนै 
 เคญाเคฐเคค : เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถ 
  • เคญाเคฐเคคीเคฏ เค‰เคชเคฎเคนाเคฆ्เคตीเคช เคฎें เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ, เคจेเคชाเคฒ, เคญूเคŸाเคจ, เคฌांเค—्เคฒाเคฆेเคถ เค”เคฐ เคญाเคฐเคค เค†เคคे เคนैं।
  • เคญाเคฐเคค เค•ी เคธीเคฎाเค“ं เคธे เคฒเค—े เค•ुเคฒ เคธाเคค เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถ เคนैं। เคญाเคฐเคค เค•े 16 เคฐाเคœ्เคฏ เคต 2 เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ 7 เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถों เค•ी เคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคธीเคฎाเค“ं เคธे เคœुเคก़े เคนैं।
  • เคญाเคฐเคค เคเคตं เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ เคธीเคฎा - เคญाเคฐเคค เคเคตं เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ เค•े เคฌीเคš 3323 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เคญाเคฐเคค เคเคตं เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ เค•े เคฌीเคš เค‡เคธ เคธीเคฎा เค•ा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ 1947 เคฎें เคธเคฐ เคธीเคฐिเคฒ เคฐेเคกเค•्เคฒिเคซ เคฆ्เคตाเคฐा เค•िเคฏा เค—เคฏा। เค‡เคธเคฒिเค เค‡เคธे เคฐेเคกเค•्เคฒिเคซ เคฐेเค–ा เค•เคนเคคे เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคฆो เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ (เคœเคฎ्เคฎू-เค•เคถ्เคฎीเคฐ เคต เคฒเคฆ्เคฆाเค–) เคคเคฅा เคคीเคจ เคฐाเคœ्เคฏ (เคชंเคœाเคฌ, เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ, เค—ुเคœเคฐाเคค) เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ เค•े เคธाเคฅ เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคे เคนै
  • เคญाเคฐเคค-เคšीเคจ เคธीเคฎा- เคญाเคฐเคค เคเคตं เคšीเคจ เค•े เคฌीเคš 3488 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เค‡เคธ เคธीเคฎा เคฐेเค–ा เค•ा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ 1914 เคฎें เคธเคฐ เคนेเคจเคฐी เคฎैเค•เคฎोเคนเคจ เคฆ्เคตाเคฐा เค•िเคฏा เค—เคฏा। เค‡เคธเคฒिเค เค‡เคธे เคฎैเค•เคฎोเคนเคจ เคฐेเค–ा เค•เคนเคคे เคนै เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคเค• เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐเคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ (เคฒเคฆ्เคฆाเค–) เคคเคฅा เคšाเคฐ เคฐाเคœ्เคฏ (เคนिเคฎाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เค‰เคค्เคคเคฐाเค–ंเคก, เคธिเค•्เค•िเคฎ, เค…เคฐुเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ) เคšीเคจ เค•े เคธाเคฅ เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคे เคนै
  • เคญाเคฐเคค-เค…เคซเค—ाเคจिเคธ्เคคाเคจ เคธीเคฎा – เคญाเคฐเคค เคเคตं เค…เคซเค—ाเคจिเคธ्เคคाเคจ เค•े เคฌीเคš 106 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เค‡เคธ เคธीเคฎा เคฐेเค–ा เค•ा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ 1896 เคฎें เคธเคฐ เคฎोเคฐ्เคŸीเคฎเคฐ เคกूเคฐเคฃ्เคก เคฆ्เคตाเคฐा เค•िเคฏा เค—เคฏा। เค‡เคธเคฒिเค เค‡เคธे เคกुเคฐเคฃ्เคก เคฐेเค–ा เค•เคนเคคे เคนै เคนै เคญाเคฐเคค เคเคตं เค…เคซเค—ाเคจिเคธ्เคคाเคจ เค•ी เคธीเคฎा เคฐेเค–ा เคธเคฌเคธे เค›ोเคŸी เค…เคจ्เคคेเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เคฏเคน เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคชाเค• เค…เคงिเค•ृเคค เค•เคถ्เคฎीเคฐ (POK) เคเคตं เค…เคซเค—ाเคจिเคธ्เคคाเคจ เค•े เคฌीเคš เคธीเคฎा เคฐेเค–ा เค•ा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ เค•เคฐเคคी เคนै।
  • เคญाเคฐเคค - เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ เคธीเคฎा เคฐेเค–ा – เคญाเคฐเคค เคเคตं เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ เคธीเคฎा เค•े เคฌीเคš 1643 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคšाเคฐ เคฐाเคœ्เคฏ (เค…เคฐुเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคจाเค—ाเคฒैंเคก, เคฎเคฃिเคชुเคฐ, เคฎिเคœोเคฐเคฎ ) เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ เค•े เคธाเคฅ เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคे เคนै
  • เคญाเคฐเคค – เคจेเคชाเคฒ เคธीเคฎा – เคญाเคฐเคค เคเคตं เคจेเคชाเคฒ เคธीเคฎा เค•े เคฌीเคš 1751 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏ (เค‰เคค्เคคเคฐाเค–ंเคก, เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฌिเคนाเคฐ, เคช. เคฌंเค—ाเคฒ, เคธिเค•्เค•िเคฎ।) เคจेเคชाเคฒ เค•े เคธाเคฅ เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคे เคนै
  • เคญाเคฐเคค – เคญूเคŸाเคจ เคธीเคฎा - เคญाเคฐเคค เคเคตं เคญूเคŸाเคจ เคธीเคฎा เค•े เคฌीเคš 699 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคšाเคฐ เคฐाเคœ्เคฏ (เคธिเค•्เค•िเคฎ, เคช. เคฌंเค—ाเคฒ, เค…เคธเคฎ,เค…เคฐुเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ।) เคญूเคŸाเคจ เค•े เคธाเคฅ เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคे เคนै
  • เคญाเคฐเคค- เคฌांเค—्เคฒाเคฆेเคถ เคธीเคฎा - เคญाเคฐเคค เคเคตं เคฌांเค—्เคฒाเคฆेเคถ เค•े เคฌीเคš 4096.7 เค•िเคฎी เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธीเคฎा เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏ (เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ, เค…เคธเคฎ, เคฎेเค˜ाเคฒเคฏ,เคค्เคฐिเคชुเคฐा, เคฎिเคœोเคฐเคฎ।) เคฌांเค—्เคฒाเคฆेเคถ เค•े เคธाเคฅ เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคे เคนै เคฏเคน เคญाเคฐเคค เค•े เคธाเคฅ เคฒเค—เคจे เคตाเคฒी เคธเคฌเคธे เคฒเคฎ्เคฌी เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคธीเคฎा เคนै
  • 8° เคšैเคจเคฒ (8° เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ) เคฎिเคจीเค•ाเคฏ เคเคตं เคฎाเคฒเคฆीเคต เค•े เคฌीเคš เคนै।
  • 9° เคšैเคจเคฒ (9° เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ) เคฎिเคจीเค•ाเคฏ เค•ो เคฎुเค–्เคฏ เคฒเค•्เคทเคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เคธे เค…เคฒเค— เค•เคฐเคคा เคนै।
  • 10° เคšैเคจเคฒ (10° เค‰เคค्เคคเคฐी เค…เค•्เคทांเคถ เคฐेเค–ा) เค…ंเคกเคฎाเคจ เค•ो เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคธे เค…เคฒเค— เค•เคฐเคคा เคนै।
  • เค•ोเค•ो เคธ्เคŸ्เคฐेเคŸ เค•ोเค•ो เคฆ्เคตीเคช(เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ ) เค”เคฐ เค‰เคค्เคคเคฐी เค…ंเคกเคฎाเคจ เคฆ्เคตीเคช เค•े เคฌीเคš เคฎें
  • 'เคชाเค• เคธ्เคŸ्เคฐेเคŸ' เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु เคเคตं เคถ्เคฐीเคฒंเค•ा เค•े เคฎเคง्เคฏ เคธ्เคฅिเคค เคนै।
  • 'เค†เคฆเคฎ เคฌ्เคฐिเคœ' เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु เคเคตं เคถ्เคฐीเคฒंเค•ा เค•े เคฎเคง्เคฏ เคธ्เคฅिเคค เคนै। 'เคชเคฎ्เคฌเคจ เคฆ्เคตीเคช' เค†เคฆเคฎ เคฌ्เคฐिเคœ เค•ा เคนिเคธ्เคธा เคนै।
  • เค†เคฆเคฎ เคฌ्เคฐिเคœ เค•े เค‰เคค्เคคเคฐ เคฎें เคชाเค• เค•ी เค–ाเคก़ी เคเคตं เคฆเค•्เคทिเคฃ เคฎें เคฎเคจ्เคจाเคฐ เค•ी เค–ाเคก़ी เคธ्เคฅिเคค เคนै।

     Online เคช्เคฐเคถ्เคจ เค‰เคค्เคคเคฐ เคนเคฒ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค click เค•เคฐें 

 

เคญाเคฐเคค เค•ी เคจเคฆिเคฏाँ

  1. เคธिंเคงु เคจเคฆी เค•ा เค‰เคฆเค—เคฎ เคธ्เคฅเคฒ เค•เคนां เคนै
    เคฌोเค–เคฐ เคšू , เค•ैเคฒाเคถ เคชเคฐ्เคตเคค (เคคिเคฌ्เคฌเคค)
  2. เคธिंเคงु เคจเคฆी เค•ो เคคिเคฌ्เคฌเคค เคฎें เค•िเคธ เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै
    เคธिंเค—ी เค–ंเคฌाเคจ /เคถेเคฐ เคฎुเค– 
  3. เคชंเคšเคจเคฆ เค•्เคฏा เคนै
    เคธเคคเคฒเคœ,เคต्เคฏाเคธ, เคฐाเคตी,  เคšेเคจाเคฌ, เคेเคฒเคฎ เคจเคฆिเคฏों เค•ो เคธंเคฏुเค•्เคค เคฐूเคช เคธे เคชंเคšเคจเคฆ เค•เคนเคคे เคนैं
  4. เคธเคคเคฒเคœ เคจเคฆी เค•เคนां เคธे เคจिเค•เคฒเคคी เคนै
    เคฐाเค•เคธเคคाเคฒ เคीเคฒ, เคฎाเคจเคธเคฐोเคตเคฐ (เคคिเคฌ्เคฌเคค)
  5. เคญाเค–เคก़ा เคจंเค—เคฒ เคฌांเคง เคชเคฐिเคฏोเคœเคจा เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคนै
    เคธเคคเคฒเคœ เคจเคฆी เคชเคฐ
  6. เคธिंเคงु เคจเคฆी เค•ी เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ी เคธเคนाเคฏเค• เคจเคฆी เค•ौเคจ เคธी เคนै
    เคšिเคจाเคฌ
  7. เคธिंเคงु เคธเคฎเคौเคคे เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคญाเคฐเคค เคธिเคจ्เคงु เคจเคฆी เค•े เค•िเคคเคจे % เคœเคฒ เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•เคฐ เคธเค•เคคा เคนै
    20% 
  8. เคธिंเคงु เคœเคฒ เคธंเคงि เค•เคฌ เคนुเคˆ
    เคธिंเคงु เคœเคฒ เคธंเคงि 1960 เคฎें เคญाเคฐเคค เค”เคฐ เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ เค•े เคฌीเคš เคนुเคˆ
  9. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธिंเคงु เคจเคฆी เค•िเคธ เคฐाเคœ्เคฏ เคฎें เคฌเคนเคคी เคนै
    เคฒेเคน (เคœเคฎ्เคฎू เค•เคถ्เคฎीเคฐ) 
  10. เคธिंเคงुเคœเคฒ เคธंเคงि เค•े เคคเคนเคค เค•िเคจ เคจเคฆिเคฏों เค•ा เคชाเคจी เคญाเคฐเคค เค•ो เคฆेเคจा เคคเคฏ เค•िเคฏा เค—เคฏा
    เคต्เคฏाเคธ, เคฐाเคตी, เคธเคคเคฒเคœ
  11. เคธिंเคงु เคœเคฒ เคธंเคงि เค•े เคคเคนเคค เค•िเคจ เคจเคฆिเคฏों เค•ा เคชाเคจी เคชाเค•िเคธ्เคคाเคจ เค•ो เคฆेเคจा เคคเคฏ เค•िเคฏा เค—เคฏा
    เคธिंเคงु, เคšिเคจाเคฌ, เคेเคฒเคฎ 
  12. เคธिंเคงुเคจเคฆी เค•ी เคฒंเคฌाเคˆ เค•िเคคเคจी เคนै
    2880 เค•िเคฎी (เคญाเคฐเคค เคฎें 1114 เค•िเคฎी)
  13. เคต्เคฏाเคธ เคจเคฆी เค•เคนां เคธे เคจिเค•เคฒเคคी เคนै
    เคต्เคฏाเคธ เค•ुंเคก ,เคฐोเคนเคคांเค— เคฆเคฐ्เคฐा
  14. เคšिเคจाเคฌ เค•िเคจ เคฆो เคธเคฐिเคคाเค“ं เค•े เคฎिเคฒเคจे เคธे เคฌเคจเคคी เคนै
    เคšंเคฆ्เคฐा เค”เคฐ เคญाเค—ा
  15. เค•िเคธ เคจเคฆी เค•ो เคšंเคฆ्เคฐเคญाเค—ा เค•े เคจाเคฎ เคธे เคญी เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै
    เคšिเคจाเคฌ
  16. เคेเคฒเคฎ เคจเคฆी เค•เคนां เคธे เคจिเค•เคฒเคคी เคนै
    เคตेเคฐीเคจाเค— เคเคฐเคจा(เค•เคถ्เคฎीเคฐ)
  17. เค—ंเค—ा เคจเคฆी เค•ी เคฒंเคฌाเคˆ เค•िเคคเคจी เคนै
    2525 เค•ि เคฎी 
  18. เค—ंเค—ा เคจเคฆी เค•ा เค‰เคฆเค—เคฎ เคธ्เคฅเคฒ เค•เคนां เคนै
    เค—ंเค—ोเคค्เคฐी เคนिเคฎเคจเคฆ (เค‰เคค्เคคเคฐाเค–ंเคก) 
  19. เคตिเคถ्เคต เค•ा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคกेเคฒ्เคŸा เค•ौเคจ เคธा เคนै
    เคธुंเคฆเคฐเคตเคจ เคกेเคฒ्เคŸा
  20. เคฎंเคฆाเค•िเคจी เค”เคฐ เค…เคฒเค•เคจंเคฆा เค•ा เคธंเค—เคฎ เค•เคนां เคนोเคคा เคนै
    เคฐुเคฆ्เคฐเคช्เคฐเคฏाเค—
  21. เคชिंเคกाเคฐ เค”เคฐ เค…เคฒเค•เคจंเคฆा เค•ा เคธंเค—เคฎ เค•เคนां เคนोเคคा เคนै
    เค•เคฐ्เคฃเคช्เคฐเคฏाเค—
  22. เคงौเคฒीเค—ंเค—ा เค”เคฐ เค…เคฒเค•เคจंเคฆा เค•ा เคธंเค—เคฎ เค•เคนां เคนोเคคा เคนै
    เคตिเคท्เคฃुเคช्เคฐเคฏाเค—
  23. เคญाเคฐเคค เคฎें เคฌเคนเคจे เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคญाเคฐเคค เค•ी เคธเคฌเคธे เคฒंเคฌी เคจเคฆी เค•ौเคจ-เคธी เคนै
     เค—ंเค—ा 
  24. เค•िเคธ เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคญाเค—ीเคฐเคฅी เค”เคฐ เค…เคฒเค•เคจंเคฆा เคฎिเคฒเค•เคฐ เค—ंเค—ा เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค•เคฐเคคी เคนै
    เคฆेเคตเคช्เคฐเคฏाเค— เคฎें 
  25. เค—ंเค—ा เค•ो เคฌांเค—्เคฒाเคฆेเคถ เคฎें เค•िเคธ เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै
     เคชเคฆ्เคฎा 
  26. เค—ंเค—ा เคเคตं เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ เค•ी เคธंเคฏुเค•्เคค เคœเคฒเคงाเคฐा เค•िเคธ เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจी เคœाเคคी เคนै
     เคฎेเค˜เคจा 
  27. เค—ंเค—ा เคจเคฆी เค•ी เคธเคฌเคธे เคฒंเคฌी เคธเคนाเคฏเค• เคจเคฆी เค•ौเคจ เคธी เคนै
    เคฏเคฎुเคจा 
  28. เคญाเคฐเคค เค•ी เค•ौเคจ-เคธी เคจเคฆी เคธुंเคฆเคฐเคตเคจ เคกेเคฒ्เคŸा เคฌเคจाเคคी เคนै
     เค—ंเค—ा เคต เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ 
  29. เคธांเค—्เคชो(เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ) เคจเคฆी เค•िเคธ เคฐाเคœ्เคฏ เคธे เคนोเค•เคฐ เคญाเคฐเคค เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เค•เคฐเคคी เคนै
    เค…เคฐुเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ 
  30. เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ เคจเคฆी เค•ा เค‰เคฆ्เค—เคฎ เคธ्เคฅเคฒ เค•เคนां เคนै
    เคšेเคฎांเคฏुंเค—เคกुंเค— เคนिเคฎเคจเคฆ ,เคฎाเคจเคธเคฐोเคตเคฐ เคीเคฒ 
  31. เค•ौเคจ-เคธीเคจเคฆी เคตिเคถ्เคต เค•ा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคฆ्เคตीเคช 'เคฎเคœुเคฒी' เคฌเคจाเคคी เคนै
    เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ
  32. เค•ौเคจ-เคธी เคจเคฆी เคฌांเค—्เคฒाเคฆेเคถ เคฎें เคœเคฎुเคจा เค•े เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจी เคœाเคคी เคนै
    เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ (เคคिเคธ्เคคा เคต เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ) 
  33. เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ เคจเคฆी เค•ो เคคिเคฌ्เคฌเคค เคฎें เค•िเคธ เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै
    เคธांเค—्เคชो
  34. เคช्เคฐाเคฏเคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคญाเคฐเคค เค•ी เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ी เคจเคฆी เค•ौเคจ-เคธी เคนै-
    เค—ोเคฆाเคตเคฐी  
  35. เค•िเคธเคจเคฆी เค•ो เคตृเคนเคฆ् เค—ंเค—ा(เคฌूเคข़ी เค—ंเค—ा)/ เคฆเค•्เคทिเคฃ เค•ी เค—ंเค—ा เค•े เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै
    เค—ोเคฆाเคตเคฐी 
  36. เค•ौเคจ-เคธी เคจเคฆी เคธเคคเคชुเคก़ा เคตिंเคง्เคฏाเคšเคฒ เค•े เคฌीเคš เคญ्เคฐंเคถ เค˜ाเคŸी เคธे เคนोเค•เคฐ เคฌเคนเคคी เคนै
    เคจเคฐ्เคฎเคฆा 
  37. เคงुเค†ंเคงाเคฐ เคœเคฒเคช्เคฐเคชाเคค เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคนै
    เคจเคฐ्เคฎเคฆा เคจเคฆी
  38. เคจเคฐ्เคฎเคฆा เคจเคฆी เค•ा เค‰เคฆ्เค—เคฎ เคธ्เคฅเคฒ เค•เคนां เคนै
    เค…เคฎเคฐเค•ंเคŸเค• เคชเค ाเคฐ (เค›เคค्เคคीเคธเค—เคข़)
  39. เค…เคฐเคฌ เคธाเค—เคฐ เคฎें เค—िเคฐเคจे เคตाเคฒी เคช्เคฐाเคฏเคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคญाเคฐเคค เค•ी เคธเคฌเคธे เคฒंเคฌी เคจเคฆी เค•ौเคจ เคธी เคนै
     เคจเคฐ्เคฎเคฆा เคจเคฆी
  40. เคธเคฐเคฆाเคฐ เคธเคฐोเคตเคฐ เคชเคฐिเคฏोเคœเคจा เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคฌเคจाเคˆ เค—เคˆ เคนै
    เคจเคฐ्เคฎเคฆा เคจเคฆी เคชเคฐ
  41. เค•िเคธ เคจเคฆी เค•ो 'เคฌिเคนाเคฐ เค•ा เคถोเค•' เค•เคนा เคœाเคคा เคนै-
    เค•ोเคธी 
  42. เค…เคชเคจा เคฎाเคฐ्เค— เคฌเคฆเคฒเคจे เค•े เคฒिเค เค•ौเคจ-เคธी เคจเคฆी เคช्เคฐเคธिเคฆ्เคง เคนै
    เค•ोเคธी 
  43. เคฆाเคฎोเคฆเคฐ เคจเคฆी เค•เคนाँ เคธे เคจिเค•เคฒเคคी เคนै-
    เค›ोเคŸा เคจाเค—เคชुเคฐ เค•े เคชเค ाเคฐ เคธे 
  44. เค•ौเคจ-เคธी เคจเคฆी 'เคฌเค—ाเคฒ เค•ा เคถोเค•' เค•เคนी เคœाเคคी เคนै
    เคฆाเคฎोเคฆเคฐ เคจเคฆी 
  45. เคญाเคฐเคค เค•ी เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคฆूเคทिเคค เคจเคฆी เค•ौเคจ เคธी เคนै
    เคฆाเคฎोเคฆเคฐ เคจเคฆी
  46. เคฐिเคซ्เคŸ เค˜ाเคŸी เคธे เคนोเค•เคฐ เคฌเคนเคจे เคตाเคฒी เคจเคฆी เค•ौเคจเคธी เคนै
    เคฆाเคฎोเคฆเคฐ เคจเคฆी
  47. เค—ोเคตा เคฐाเคœ्เคฏ เค•ी เคœीเคตเคจ เคฐेเค–ा เค•िเคธ เคจเคฆी เค•ो เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै
    เคฎांเคกเคตी เคจเคฆी เค•ो 
  48. เคฆूเคงเคธाเค—เคฐเคœเคฒเคช्เคฐเคชाเคค เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคนै
    เคฎांเคกเคตी เคจเคฆी เคชเคฐ
  49. เคšंเคฌเคฒ เคจเคฆी เค•ा เค‰เคฆ्เค—เคฎ เคธ्เคฅเคฒ เค•เคนां เคชเคฐ เคนै
    เคœเคจाเคชाเคต เคชเคนाเคก़ी, เคฎเคนू (เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ)
  50. เคนीเคฐाเค•ुंเคก เคฌांเคง เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคฌเคจाเคฏा เค—เคฏा
    เคฎเคนाเคจเคฆी เคชเคฐ
  51. เค†เคฏเคคเคจ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคœเคฒเคช्เคฐเคชाเคค เคถिเคตเคธเคฎुเคฆ्เคฐเคฎ เคœเคฒเคช्เคฐเคชाเคค เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคนै
    เค•ाเคตेเคฐी เคจเคฆी เคชเคฐ  
  52. เคญाเคฐเคคเค•ा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคœเคฒเคช्เคฐเคชाเคค เคœोเค— เค—เคฐเคธोเคช्เคชा เคœเคฒเคช्เคฐเคชाเคค เค•िเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคนै
    เคถเคฐाเคตเคคी เคจเคฆी (เค•เคฐ्เคจाเคŸเค•)



เคญाเคฐเคค : เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ, เค˜เคจเคค्เคต เคเคตं เคตृเคฆ्เคงि

  1. เคญाเคฐเคค เค•ा เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เคตिเคถ्เคต เค•े เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เค•ा เค•िเคคเคจे เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคนै  
    2.4%
  2. เคญाเคฐเคค เคฎें เคตिเคถ्เคต เค•ी เค•िเคคเคจे เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै
     17.5%
  3. เคญाเคฐเคค เค•ी เค•ुเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•िเคคเคจी เคนै? (2011)
    1,21,01,93,422 เคต्เคฏเค•्เคคि(121.01 เค•เคฐोเค™) 
  4. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ा เคตिเคถ्เคต เคฎें เค•ौเคจ เคธा  เคธ्เคฅाเคจ เคนै 
    เคฆूเคธเคฐा 
  5. เคญाเคฐเคค เค•े เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เคตाเคฒे  เคฐाเคœ्เคฏ เค•ौเคจ เคธे เคนै 
    เคฎेเค˜ाเคฒเคฏ เคต เคจाเค—ाเคฒैเคฃ्เคก
  6. 2001-2011 เคฎें  เคญाเคฐเคค เค•ी เค”เคธเคค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ  เค•िเคคเคจी เคฅी
    17.64%
  7. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเคนเคฒी  เคœเคจเค—เคฃเคจा เค•เคฌ เคนुเคˆ !         
     1872 เคˆ. เคฎें 
  8. เคญाเคฐเคค เค•ी เคชเคนเคฒी  เคธเคฎ्เคชूเคฐ्เคฃ เคœเคจเค—เคฃเคจा เค•เคฌ เคนुเคˆ
     1881เคˆ. เคฎें
  9. เคญाเคฐเคค เคฎें เค‰เคš्เคšเคคเคฎ เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตाเคฒे เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•ौเคจ เคธे เคนैं 
    เคฆिเคฒ्เคฒी เคต เคฒเค•्เคท्เคฏเคฆ्เคตीเคช 
  10. เคญाเคฐเคค เค•े เค…เคงिเค•เคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตाเคฒे เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏ เคนै
    เค‰เคค्เคคเคฐเคช्เคฐเคฆेเคถ,เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ,เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ,เคฌिเคนाเคฐ, เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ
  11. เคญाเคฐเคค เค•े เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा  เคตाเคฒे เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏ เคนै–
    เคธिเค•्เค•िเคฎ,เคฎिเคœोเคฐเคฎ,เค…เคฐूเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ,เค—ोเคตा, เคจाเค—ाเคฒैเคฃ्เคก
  12. เคญाเคฐเคค เค•ा เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•िเคคเคจा เคนै
    382 เคต्เคฏเค•्เคคि เคช्เคฐเคคि เคตเคฐ्เค— เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ 
  13. เคญाเคฐเคค เค•े เค…เคงिเค•เคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เคตाเคฒे เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏ เคนै–
    เคฌिเคนाเคฐ (1102), เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ , เค•ेเคฐเคฒ , เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ,เคนเคฐिเคฏाเคฃा
  14. เคญाเคฐเคค เค•े เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เคตाเคฒे เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏ เคนै 
    เค…เคฐुเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ(17), เคฎिเคœोเคฐเคฎ, เคธिเค•्เค•िเคฎ,  เคจाเค—ाเคฒैเคฃ्เคก, เคฎเคฃिเคชुเคฐ 
  15. เคญाเคฐเคค เคฎें เค‰เคš्เคšเคคเคฎ เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เคตाเคฒे เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•ौเคจ เคธे เคนैं
    เคฆिเคฒ्เคฒी (11297)เคต เค…เคฃ्เคกเคฎाเคจ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ (46)
  16. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै
    เคชृเคฅ्เคตी เคคเคฒ เคชเคฐ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เคธ्เคฅाเคจिเค• เคซैเคฒााเคต เคนी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เค•เคนเคฒाเคคा เคนैं
  17. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं?
    เค•िเคธी เคญौเค—ोเคฒिเค• เค•्เคทेเคค्เคฐ เค•ी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•े เค†เค•ाเคฐ เคฎें เคจिเคถ्เคšिเคค เคธเคฎเคฏ เคฎें เคนोเคจे เคตाเคฒे เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เค•ो เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•เคนเคฒाเคคा เคนै
  18. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•ो เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เค•เคฐเคจे เค•े เค‰เคชाเคฏ เคฒिเค–िเค(Board Exam 2020)
    1.เคตिเคตाเคน เค•ी เค†เคฏु เคฎें เคตृเคฆ्เคงि- เคตिเคตाเคน เค•ी เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เค†เคฏु เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคฒเคก़เค•िเคฏों เค•ो เคถिเค•्เคทा เคชूเคฐी เค•เคฐเคจे เคคเคฅा เคธाเคฎाเคœिเค• เคต เคธांเคธ्เค•ृเคคिเค• เค•ाเคฐ्เคฏो เคฎें เคญाเค— เคฒेเคจे เค•ा เคธเคฎเคฏ เคฎिเคฒेเค—ा เคœिเคธเคธे เค‰เคจเคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•े เคช्เคฐเคคि เคฐुเคšि เคœाเค—ृเคค เคนोเค—ी
    2.เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि- เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคœीเคตเคจ เคธ्เคคเคฐ เคฎें เคธुเคงाเคฐ เคนोเคคा เคนै เคคเคฅा เคฎाเคจเคต เคญเคตिเคท्เคฏ เค•े เคฒिเค เคฏोเคœเคจाเค“ं เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै เคœिเคธเคธे เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•ो เคฌเคฒ เคฎिเคฒเคคा เคนै
    3.เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•เคฒ्เคฏाเคฃ เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคฐเคฎ เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ- เคธเคฐเค•ाเคฐी เคเคตं เค—ैเคฐ เคธเคฐเค•ाเคฐी เคธंเคธ्เคฅाเคจों เคฆ्เคตाเคฐा  เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•เคฒ्เคฏाเคฃ เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคฐเคฎों เค•े เคช्เคฐเคคि เค†เคฎ เคœเคจเคคा เคฎें เคฐुเคšि เคœाเค—ृเคค เค•เคฐเคจे เคธे เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•ो เคฌเคฒ เคฎिเคฒเคคा เคนै
    4.เคถिเค•्เคทा- เคถिเค•्เคทा เคฎเคจुเคท्เคฏ เค•ो เคœीเคจा เคธिเค–ाเคคी เคนै เคถिเค•्เคทिเคค เคต्เคฏเค•्เคคि เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•ो เค›ोเคŸा เคฐเค–เคจे เคเคตं เคœीเคตเคจ เคธ्เคคเคฐ เค•ो เคŠंเคšा เค‰เค ाเคจे เค•ा เคช्เคฐเคฏाเคธ เค•เคฐเคคे เคนैं เคœिเคธเคธे เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธ्เคตเคค: เคนी เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคนो เคœाเคคी เคนै
  19. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฒिเค–िเค
    1. เคถिเค•्เคทा เค•ा เคจिเคฎ्เคจ เคธ्เคคเคฐ- เคญाเคฐเคค เคฎें เค†เคœ เคญी เคฒเค—เคญเค— เคเค• เคšौเคฅाเคˆ เคฒोเค— เคจिเคฐเค•्เคทเคฐ เคนै เคจिเคฐเค•्เคทเคฐ เคฒोเค— เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เคฆुเคท्เคช्เคฐเคญाเคตों เค•ो เคธเคฎเค เคจเคนीं เคชाเคคे เคนैं  เค‡เคธเคฒिเค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•े เคธाเคงเคจ เคจเคนीं เค…เคชเคจाเคคे เคนैं
    2.เคฐूเคข़िเคฏां เคเคตं เค…ंเคงเคตिเคถ्เคตाเคธ-
    เคญाเคฐเคค เคฎें เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชเคฐ เคฐूเคข़िเคตाเคฆिเคคा เคเคตं เค…ंเคงเคตिเคถ्เคตाเคธ เค•ा เคช्เคฐเคญाเคต เค…เคงिเค• เคนोเคคा เคนै เค…เคคः เค‰เคจเค•ो เคธเคฎเคाเคจा เค•เค िเคจ เคนोเคคा เคนै เค•्เคฏोंเค•ि เคฏे เคฒोเค— เคœเคจ्เคฎ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•ो เคช्เคฐเค•ृเคคि เค•ेेेे เคตिเคฐुเคฆ्เคง เคฎाเคจเคคे เคนैं
    3 เคธंเคฏुเค•्เคค เคชเคฐिเคตाเคฐ เคช्เคฐเคฅा
    - เคธंเคฏुเค•्เคค เคชเคฐिเคตाเคฐ เคช्เคฐเคฅा เคฎें  เคฌเคš्เคšों เค•े เคญเคฐเคฃ เคชोเคทเคฃ เค•ी เคœिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคฎाเคคा-เคชिเคคा เคชเคฐ เคจ เคนो เค•เคฐ เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•ी เคนोเคคी เคนै  เค…เคคः เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•ो เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคจเคนीं เคธเคฎเคा เคœाเคคा เคนै
    4. เคธเคฎाเคœ เคฎें เคธ्เคค्เคฐिเคฏों เค•ी เค‰เคชेเค•्เคทा-
    เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธเคฎाเคœ เคฎें เคธ्เคค्เคฐिเคฏों เค•ो เค•ेเคตเคฒ เคฌเคš्เคšा เคชैเคฆा เค•เคฐเคจे เค•ी เคฎเคถीเคจ เคธเคฎเคा เคœाเคคा เคนै เคคเคฅा เค‰เคจเค•ी เคธเคฎाเคœ เคฎें เคธ्เคฅिเคคि เค…เคš्เค›ी เคจเคนीं เคนै เค‡เคธ เค•ाเคฐเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคนो เคฐเคนी เคนै
    5. เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा-
    เคญाเคฐเคค เค•ी เคฆो-เคคिเคนाเคˆ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค—ांเคต เคฎें เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคคी เคนै เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคฎें เคฌाเคฒ เคตिเคตाเคน เค•ी เคช्เคฐเคตृเคค्เคคि เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เคคเคฅा เคชเคฐिเคตाเคฐ เคจिเคฏोเคœเคจ เคฎें เค•ोเคˆ เคฐुเคšि เคจเคนीं เคฆिเค–ाเคคे เคนैं 
  20. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•्เคฏा เคนै? เคธเคฎเคाเค‡เค
    เคช्เคฐเคคि เคตเคฐ्เค— เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ เคฎें เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคจे เคตाเคฒे เคฒोเค—ों เค•ी เคธंเค–्เคฏा เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•เคนเคฒाเคคी เคนै เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคœเคฎाเคต เค•ी เคฎाเคค्เคฐा เค•ा เคฎाเคชเคจ เคนै เคœเคจเคธเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•िเคธी เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฎें เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคจे เคตाเคฒी เค•ुเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคคเคฅा เค‰เคธ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•े เค•ुเคฒ เค•्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เค•ा เค…เคจुเคชाเคค เคนोเคคा เคนै
  21. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•ाเคฒो เค•ो เคธ्เคชเคท्เคŸ เค•ीเคœिเค
    1.เคฎंเคฆ เคตृเคฆ्เคงि เค•ाเคฒ (1901 - 1921)- เค‡เคธ เค•ाเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค…เคค्เคฏंเคค เคงीเคฎी เค—เคคि (0.27% เคช्เคฐเคคिเคตเคฐ्เคท) เคธे เคนुเคˆ । 1911-1921  เค•े เคฆเคถเค• เคฎें เคญीเคทเคฃ เค…เค•ाเคฒ, เคฎเคนाเคฎाเคฐी เคต เค…เคจ्เคจाเคญाเคต เค•े เค•ाเคฐเคฃ เค‰เคš्เคš เคœเคจ्เคฎ เคฆเคฐ เค•े เคธाเคฅ เคฎृเคค्เคฏु เคฆเคฐ เคญी เค‰เคš्เคš เคฐเคนी । เค…เคคः เค‡เคธ เคฆเคถเค• เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคฎें เคจเค•ाเคฐाเคค्เคฎเค• เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ्เคœ เค•ी เค—เคˆ
    2. เคธ्เคฅिเคฐ เคตृเคฆ्เคงि เค•ाเคฒ (1921-1951)- เคตเคฐ्เคท 1921 เค•ो เคฎเคนाเคจ  เคœเคจांเค•िเค•ीเคฏ เคตिเคญाเคœเค• เคตเคฐ्เคท เค•เคนा เคœाเคคा เคนै เค‡เคธ เค•ाเคฒ เคฎें เค…เค•ाเคฒ เคต เคฎเคนाเคฎाเคฐिเคฏों เคชเคฐ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฎृเคค्เคฏुเคฆเคฐ เคฎें เคคो เค•เคฎी เค†เคฏी เคชเคฐเคจ्เคคु เคœเคจ्เคฎเคฆเคฐ เคชूเคฐ्เคต เค•ी เคญांเคคि เค‰เคš्เคš เคฌเคจी เคฐเคนी เคœिเคธเคธेे เค”เคธเคค เคตाเคฐ्เคทिเค• เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เคฌเคข़เค•เคฐ 1.45% เคนो เค—เคˆ।
    3. เคคीเคต्เคฐ เคตृเคฆ्เคงि เค•ाเคฒ(1951-1981)- เคตเคฐ्เคท 1951 เค•ो เคฆ्เคตिเคคीเคฏ  เคœเคจांเค•िเค•ीเคฏ เคตिเคญाเคœเค• เค•เคนा เคœाเคคा เคนै เค‡เคธ เค•ाเคฒ เคฎें เคตिเค•ाเคธ เค•ाเคฐ्เคฏों เคฎें เคคेเคœी เคต เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคธुเคตिเคงाเค“ं เคฎें เคธुเคงाเคฐ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฎृเคค्เคฏुเคฆเคฐ เคฎें เคคेเคœी เคธे เค—िเคฐाเคตเคŸ เค†เคฏी เคœเคฌเค•ि เคœเคจ्เคฎเคฆเคฐ เคฎें เคฎाเคฎूเคฒी เค—िเคฐाเคตเคŸ เคฆเคฐ्เคœ เค•ी เค—เคˆ । เคชเคฐिเคฃाเคฎเคธ्เคตเคฐुเคช เค‡เคธ เค•ाเคฒ เคฎें เค”เคธเคค เคตाเคฐ्เคทिเค• เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เคฌเคขเค•เคฐ 2.2% เคนो เค—เคˆ
    4. เค˜เคŸเคคी เคตृเคฆ्เคงि เค•ाเคฒ(1981-2011)- เค‡เคธ เค•ाเคฒ เคฎें เคชเคฐिเคตाเคฐ เคจिเคฏोเคœเคจ เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคฐเคฎ เค•ी เคธเคซเคฒเคคा เคต เค›ोเคŸे เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•ी เคช्เคฐेเคฐเคฃा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคœเคจ्เคฎ เคฆเคฐ เคฎें เค•ाเคซी เค—िเคฐाเคตเคŸ เค†เคˆ เค”เคฐ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฎें เคน्เคฐाเคธ เคนुเค† เค‡เคธ เค•ाเคฒ เค”เคธเคค เคตाเคฐ्เคทिเค• เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เค—िเคฐเค•เคฐ 1.76 เคช्เคฐเคคिเคถเคค เค† เค—เคˆ
  22. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เคช्เคฐเคญाเคต/ เคธाเคฎाเคœिเค•-เค†เคฐ्เคฅिเค• เคช्เคฐเคญाเคต เคฒिเค–िเค
    1.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค—เคฒเคค เคคเคฐीเค•े เคธे เค…เคค्เคฏเคงिเค• เค‰เคชเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै เคœिเคธเคธे เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เค…เคธंเคคुเคฒเคจ เคชैเคฆा เคนो เคœाเคคा เคนै
    2.เค†เคตाเคธीเคฏ เคธเคฎเคธ्เคฏा เค•े เคธเคฎाเคงाเคจ เค•े เคฒिเค เค•ृเคทि เคญूเคฎि เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค†เคตाเคธ เคนेเคคु เค•िเคฏा เคœाเคจे เคฒเค—ा เคนै เคซเคฒ เคธ्เคตเคฐुเคช เค•ृเคทि เคญूเคฎि เคฎें เค•เคฎी เค•े เค•ाเคฐเคฃ เค–ाเคฆ्เคฏाเคจ्เคจों เค•ी เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เค—เคˆ เคนै
    3.เคฌเคข़ी เคนुเคˆ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•े เคฒिเค เค–ाเคฆ्เคฏाเคจ्เคจ เคชूเคฐ्เคคि เคนेเคคु เค•ीเคŸเคจाเคถเค• เค”เคฐ เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เค–ाเคฆ เค•ा เค…เคค्เคฏเคงिเค• เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै เคœिเคธเค•ा เคฎाเคจเคต เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคชเคฐ เคช्เคฐเคคिเค•ूเคฒ เคช्เคฐเคญाเคต เคชเคก़เคคा เคนै 4.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เค…เคชเคถिเคท्เคŸ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•े เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เค•ी เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคœाเคคी เคนै
    5.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคช्เคฐเค•ृเคคि เค•े เคธाเคฅ เค…เคจाเคตเคถ्เคฏเค• เค›ेเคก़เค›ाเคก़ เคฌเคข़ เค—เคˆ เคนै เคœिเคธเคธे เคœเคฒเคตाเคฏु เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ, เคฎौเคธเคฎ เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ, เค—्เคฒोเคฌเคฒ เคตाเคฐ्เคฎिंเค—, เค“เคœोเคจ เค•्เคทเคฏ เคœैเคธी เคธเคฎเคธ्เคฏाเคं เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เค—เคˆ เคนै 6.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคฌเคนुเคฎूเคฒ्เคฏ เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เคธंเคธाเคงเคจ เคœैเคธे เคตเคจ्เคฏ เคœीเคต เค†เคฆि เค•े เคตिเคฒुเคช्เคค เคนोเคจे เค•ा เค–เคคเคฐा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เค—เคฏा เคนै 7.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคฆेเคถ เค•ा เค†เคฐ्เคฅिเค• เคตिเค•ाเคธ เคต เคตृเคฆ्เคงि เค…เคตเคฐुเคฆ्เคง เคนो เคœाเคคी เคนै
    8.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคฐोเคœเค—ाเคฐ เค•े เค…เคตเคธเคฐ เคธीเคฎिเคค เคนो เค—เคฏे เคนैं เคœिเคธเคธे เคฌेเคฐोเคœเค—ाเคฐी เค•ी เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคฐเคนी เคนै
    9.เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคธเคฎाเคœ เคฎें เคเค—เคก़े, เคœाเคคिเคตाเคฆ, เคงเคฐ्เคฎเคตाเคฆ เค…เคชเคฐाเคง เค†เคฆि เคธเคฎเคธ्เคฏाเคं เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคœाเคคी เคนै เคœिเคธเคธे เค•ाเคจूเคจ เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคนोเคคी เคนै
    10. เคœเคฒ เค•े เค…เคค्เคฏเคงिเค• เคฆोเคนเคจ เคธे เคญूเคœเคฒ เคธ्เคคเคฐ เคฒเค—ाเคคाเคฐ เคจीเคšे เคœा เคฐเคนा เคนै เคœिเคธเคธे เค†เคจे เคตाเคฒे เคธเคฎเคฏ เคฎें เคœเคฒ เค•ी เค—ंเคญीเคฐ เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคœाเคเค—ी
  23. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐเคจे เคตाเคฒे เค•ाเคฐเค• เคฒिเค–िเค!
    1.เคงเคฐाเคคเคฒ-เคธเคฎเคคเคฒ เคงเคฐाเคคเคฒ เคชเคฐ เคธเค˜เคจ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคต เค‰เคฌเคก़ เค–ाเคฌเคก़ เคตिเคทเคฎ เคงเคฐाเคคเคฒ เคชเคฐ เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เคตिเคทเคฎ เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เค•ृเคทि เคฏोเค—्เคฏ เคญूเคฎि เค•ी เค•เคฎी เคนुเค เคชเคฐिเคตเคนเคจ เค•े เคธाเคงเคจों เค•े เค…เคญाเคต เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै
    2.เคœเคฒ เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा - เคœเคฒ เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคธเค˜เคจ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ เค•े เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคญाเค—ों เคฎें เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคœเคฒ เค…เคญाเคต เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคนी เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै
    3.เคœเคฒเคตाเคฏुเคธुเค–เคฆ เคเคตं เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคœเคฒเคตाเคฏु เคฎाเคจเคต เคฌเคธाเคต เค•े เคฒिเค เค…เคจुเค•ूเคฒ เคนोเคคी เคนै เคœเคฌเค•ि เค…เคคिเคถीเคค, เค…เคคि เค‰เคท्เคฃ เคต เค…เคคि เค†เคฐ्เคฆ्เคฐ เคœเคฒเคตाเคฏु เคฎाเคจเคต เคจिเคตाเคธ เคเคตं เค‰เคธเค•े เค•्เคฐिเคฏाเค•เคฒाเคชों เค•े เคฒिเค เคช्เคฐเคคिเค•ूเคฒ เคนोเคคी เคนै เค‡เคธी เค•ाเคฐเคฃ เคนिเคฎाเคฒเคฏ เค•े เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ เค•ा เคถुเคท्เค• เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒ เคเคตं เคชूเคฐ्เคตी เคนिเคฎाเคฒเคฏ เคฎें เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै
    4.เคชเคฐिเคตเคนเคจ เค•ी เคธुเคตिเคงा- เคฎैเคฆाเคจी เคญाเค—ों เคฎें เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคญाเค—ों เค•ी เคคुเคฒเคจा เคฎें เคชเคฐिเคตเคนเคจ เค•ी เค‰เคค्เคคเคฎ เคธुเคตिเคงाเคं เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เค‡เคธ เค•ाเคฐเคฃ เคฎैเคฆाเคจी เคญाเค— เคธเค˜เคจ เคฌเคธे เคนुเค เคนैं
    5.เค–เคจिเคœ -เค–เคจिเคœ เคธंเคชเคจ्เคจ เคช्เคฐเคฆेเคถों เคฎें เคคीเคต्เคฐ เค”เคฆ्เคฏोเค—ीเค•เคฐเคฃ เคต เค†เคฐ्เคฅिเค• เคตिเค•ाเคธ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคธเค˜เคจ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เคฆाเคฎोเคฆเคฐ เค˜ाเคŸी เคฎें เค›ोเคŸा เคจाเค—เคชुเคฐ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เค–เคจिเคœ เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เค…เคงिเค• เคœเคฎाเคต เคชाเคฏा เคœाเคคा เคน
    6.เคฐाเคœเคจीเคคिเค• เค•ाเคฐเค•- เคฐाเคœเคจीเคคिเค• เค…เคถांเคคि เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เคœเคฎ्เคฎू-เค•เคถ्เคฎीเคฐ, เค…เคธเคฎ เคต เคชंเคœाเคฌ เคฎें เค†เคคंเค•เคตाเคฆ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคนी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคฐเคฒ เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै

    1. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•ीเคœिเค
      เคญाเคฐเคค เคฎें 50% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคฎाเคค्เคฐ เคชांเคš เคฐाเคœ्เคฏों เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ, เคฌिเคนाเคฐ, เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ เคต เค†ंเคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฎें เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคคी เคนै เคœเคฌเค•ि 4% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค‰เคค्เคคเคฐी เคเคตं เค‰เคค्เคคเคฐी เคชूเคฐ्เคตी 10 เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคฐाเคœ्เคฏों เคฎें เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคคी เคนै เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ो เคคीเคจ เคญाเค—ों เคฎें เคฌांเคŸा เคœा เคธเค•เคคा เคนै 
      1.เคฎैเคฆाเคจी เค•्เคทेเคค्เคฐ- เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ा เคฏเคน เค•्เคทेเคค्เคฐ เคช्เคฐเคฅเคฎ เคธ्เคฅाเคจ เคฐเค–เคคा เคนै เคญाเคฐเคค เค•े เคฎเคง्เคฏเคตเคฐ्เคคी เคฎैเคฆाเคจी เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฌिเคนाเคฐ, เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ, เคชंเคœाเคฌ, เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคต เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ เคฎें เคฒเค—เคญเค— 42.7% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคคी เคนै
      2.เคฆเค•्เคทिเคฃी เคชเค ाเคฐी เคญाเค—- เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคชเค ाเคฐी เคญाเค— เค•ा เคฆूเคธเคฐा เคธ्เคฅाเคจ เคนै เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ, เค†ंเคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคต เค•เคฐ्เคจाเคŸเค• เคฐाเคœ्เคฏों เคฎें เคฒเค—เคญเค— 23.3% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคคी เคนै 
      3.เคคเคŸเคตเคฐ्เคคी, เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคต เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคญाเค— - เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ा เคฏเคน เค•्เคทेเคค्เคฐ  เคคीเคธเคฐा เคธ्เคฅाเคจ เคฐเค–เคคा เคนैं เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคช्เคฐाเคฏเคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคคเคŸเคตเคฐ्เคคी เคฐाเคœ्เคฏ, เค‰เคค्เคคเคฐी เคต เค‰เคค्เคคเคฐी-เคชूเคฐ्เคตी เคฐाเคœ्เคฏ เคต เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ เค•ा เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคญाเค— เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนै เค‡เคจ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคตिเคทเคฎเคคा เคต เคฏाเคคाเคฏाเคค เค•े เคธाเคงเคจों เค•े เค…เคญाเคต เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै
    2. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•े เคตिเคคเคฐเคฃ เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•ीเคœिเค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคญाเคฐเคค เค•ो เคคीเคจ เคช्เคฐเคฆेเคถों เคฎें เคฌांเคŸा เค—เคฏा เคนै 
      1.เค‰เคš्เคš เค˜เคจเคค्เคต เค•े เค•्เคทेเคค्เคฐ -เค‡เคจ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต 500 เคต्เคฏเค•्เคคि เคช्เคฐเคคि เคตเคฐ्เค— เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ เคธे เค…เคงिเค• เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै เคธเคฎเคคเคฒ เคฎैเคฆाเคจ, เค‰เคชเคœाเคŠ เคฎिเคŸ्เคŸी ,เคธिंเคšाเคˆ เคต เคชेเคฏเคœเคฒ เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฏเคนां เคธเค˜เคจ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฌिเคนाเคฐ, เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ, เค•ेเคฐเคฒ, เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคนเคฐिเคฏाเคฃा, เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु เคต เคชंเคœाเคฌ เคธเคนिเคค 7 เคฐाเคœ्เคฏ เคเคตं 6 เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคถाเคฎिเคฒ เคนै 2.เคฎเคง्เคฏเคฎ เค˜เคจเคค्เคต เค•्เคทेเคค्เคฐ -เคฏเคนां เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต 300-500 เคต्เคฏเค•्เคคि เคช्เคฐเคคि เคตเคฐ्เค— เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै  เคฏเคนां เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคตिเคทเคฎเคคा เคต เคœเคฒ เค•ी เค•เคฎी เค•े เค•ाเคฐเคฃ เค•ृเคทि เค•ा เคตिเค•ाเคธ เค•เคฎ เคนुเค† เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เค•เคฎ เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ, เค—ुเคœเคฐाเคค เค†ंเคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคाเคฐเค–ंเคก, เค…เคธเคฎ, เค—ोเคตा, เคค्เคฐिเคชुเคฐा เคต เค•เคฐ्เคจाเคŸเค• เคธเคนिเคค เค†เค  เคฐाเคœ्เคฏों เคฎें เคฎเคง्เคฏเคฎ เค˜เคจเคค्เคต เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै 
      3.เคจिเคฎ्เคจ เค˜เคจเคค्เคต เค•े เค•्เคทेเคค्เคฐ- เคฏเคนां 300 เคต्เคฏเค•्เคคि เคช्เคฐเคคि เคตเคฐ्เค— เค•िเคฒोเคฎीเคŸเคฐ เคธे เค•เคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค˜เคจเคค्เคต เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคงเคฐाเคคเคฒ เคต เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคœเคนां เคญौเคคिเค• เค…เคตเคฐोเคงों เค•े เค•ाเคฐเคฃ เค•ृเคทि เคตिเค•ाเคธ เคจเคนीं เคนो เคชाเคฏा เคนै เคตเคนां เคตिเคฐเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै เคญाเคฐเคค เค•े 13 เคฐाเคœ्เคฏ เคเคตं เคเค• เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนै
    3. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เคธ्เคฅाเคจिเค• เคช्เคฐเคคिเคฐूเคช เค•ो เคธเคฎเคाเค
      2001-2011 เค•े เคฆเคถเค• เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคญाเคฐเคค เค•ो เคคीเคจ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคฌांเคŸा เค—เคฏा เคนै 
      1. เคคीเคต्เคฐ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•्เคทेเคค्เคฐ- เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें 30% เคธे เค…เคงिเค• เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ เคต เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค†เคคे เคนै เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เค•ेเคตเคฒ เคฆाเคฆเคฐा เคจเค—เคฐ เคนเคตेเคฒी เคต เคฆเคฎเคจ เคฆीเคต เคฆो เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค†เคคे เคนैं 
      2.เคฎเคง्เคฏเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•्เคทेเคค्เคฐ-เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें 20 เคธे 30% เค•े เคฎเคง्เคฏ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ เคต เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนैं  เค…เคฐुเคฃाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฌिเคนाเคฐ, เค›เคค्เคคीเคธเค—เคข़, เคœเคฎ्เคฎू เค•เคถ्เคฎीเคฐ, เคाเคฐเค–ंเคก, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฎेเค˜ाเคฒเคฏ, เคฎिเคœोเคฐเคฎ เคต เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคธเคนिเคค 10 เคฐाเคœ्เคฏ เคคเคฅा เคฆिเคฒ्เคฒी เคต เคชांเคกिเคšेเคฐी 2 เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เค†เคคे เคนैं 
      3.เค•เคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•्เคทेเคค्เคฐ- เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें 20% เคธे เค•เคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคฆเคฐ เคตाเคฒे 18 เคฐाเคœ्เคฏ เคต 3 เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนै 18 เคฐाเคœ्เคฏ เค†ंเคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เค…เคธเคฎ, เค—ोเคตा, เค—ुเคœเคฐाเคค, เคนเคฐिเคฏाเคฃा, เคนिเคฎाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เค•เคฐ्เคจाเคŸเค•, เค•ेเคฐเคฒ, เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु, เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ เคคเคฅा 3 เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เค…ंเคกเคฎाเคจ เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆीเคช เคธเคฎूเคน, เคšंเคกीเค—เคข़ เคต เคฒเค•्เคท्เคฏเคฆ्เคตीเคช เค†เคคे เคนैं

    เคตिเคถ्เคต เค•ी เคœเคจเคœाเคคीเคฏाँ

    เคตिเคถ्เคต เค•ी เคœเคจเคœाเคคीเคฏाँ 




    เคœैเคตिเค• เคเคตं เค…เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ

    1. เคญाเคฐเคค เคฎें เค•िเคคเคจे เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคชเคถुเคงเคจ เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै
        20%
    2. เคญाเคฐเคค เค•ा เคตिเคถ्เคต เคฎें เค—ाเคฏ-เคฌैเคฒ เคชाเคฒเคจ เคฎें เค•ौเคจเคธा เคธ्เคฅाเคจ เคนै
       เคฆ्เคตिเคคीเคฏ (เคช्เคฐเคฅเคฎ- เคฌ्เคฐाเคœीเคฒ)
    3. เคญाเคฐเคค เค•ा เคตिเคถ्เคต เคฎें เคญेเค™ เคชाเคฒเคจ เคฎें เค•ौเคจ เคธा เคธ्เคฅाเคจ เคนै I
       เคฆ्เคตिเคคीเคฏ (เคช्เคฐเคฅเคฎ- เคšीเคจ)
    4. เคญाเคฐเคค เค•ा เคตिเคถ्เคต เคฎें เคญैंเคธ เคชाเคฒเคจ เคฎें เค•ौเคจ เคธा เคธ्เคฅाเคจ เคนै I
       เคช्เคฐเคฅเคฎ 
    5. เคญाเคฐเคค เคฎें เค•िเคคเคจे เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคตเคจ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคนै
      21.34%
    6. เคญाเคฐเคค เคฎें เคตिเคถ्เคต เค•ा เค•िเคคเคจे เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคชเคถु เคธंเคธाเคงเคจ เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै 
      20%
    7. เคญाเคฐเคค เค•ा เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคตृเค•्เคท เค•्เคฏा เคนै
      เค…เคถोเค•
    8. เคจीเคฐू-เคฎीเคฐू เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคฐเคฎ เค•िเคธ เคฐाเคœ्เคฏ เคฎें เคšเคฒाเคฏा เคœा เคฐเคนा เคนै
      เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ 
    9. เค…เคฐเคตाเคฐी เคชाเคจी เคธंเคธเคฆ เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคฐเคฎ เค•เคนाँ เคธंเคšाเคฒिเคค เคนै
      เค…เคฒเคตเคฐ
    10. เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคŠंเคŸ เค•เคนाँ เคชाเคฒे เคœाเคคा เคนै
      เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ 
    11. เคญाเคฐเคค เค•ी เคธเคฌเคธे เคฒเคฎ्เคฌी เคจเคฆी เค•ा เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
      เค—ंเค—ा
    12. เคฆเค•्เคทिเคฃ เค•ी เค—ंเค—ा เค•िเคธ เคจเคฆी เค•ो เค•เคนเคคे เคนैं
      เค•ाเคตेเคฐी
    13. เคตเคจ เคจिเคคि เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคฆेเคถ เคฎें เค•िเคคเคจे เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคญाเค— เคชเคฐ เคตเคจ เคนोเคจे เคšाเคนिเค
      33%
    14. เคเคฒ्เคฏुเคฎिเคจिเคฏเคฎ เค•े เค…เคฏเคธ्เค• เค•ा เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
      เคฌाเค•्เคธाเค‡เคŸ 
    15. เคตैเคฆिเค• เค•ाเคฒ เคฎें เคจเคนเคฐ เคต เค•ुเค เค•ो เค•्เคฏा เค•เคนเคคे เคฅे
      เค•ुเคฒ्เคฏा เคต เค…เคตเคฐ
    16. เคธुเคจ्เคฆเคฐी เคตृเค•्เคท เคต เคฎेเคจ्เค—्เคฐोเคต เคตृเค•्เคท ( เคœ्เคตाเคฐीเคฏ เคตเคจ)เค•เคนाँ เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนैं
      เค—ंเค—ा เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ เคกेเคฒ्เคŸा เคต เคนुเค—เคฒी เคจเคฆी เคกेเคฒ्เคŸा
    17. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชाเคˆ เคœाเคจे เคตाเคฒी เคญैเคธों เค•ी เคฆेเคถी เคจเคธ्เคฒों เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
      เคฎुเคฐ्เคฐा, เคœाเคซเคฐाเคตाเคฆी, เคฎेเคนเคธाเคจा, เคญเคฆाเคตเคฐी
    18. เคฌंเค—ाเคฒ เคฎเคฃिเค• เค•्เคฏा เคนै
      เคाเคฐเค–เคฃ्เคก เคต เคฌिเคนाเคฐ เคฎें เคชाเคฏा เคœाเคจे เคตाเคฒा เคฒाเคฒ เคฐंเค— เค•ा เค‰เคค्เคคเคฎ เค•िเคธ्เคฎ เค•ा เค…เคญ्เคฐเค• เคฌंเค—ाเคฒ เคฎเคฃिเค• เค•เคนเคฒाเคคा เคนै 
    19. เคจिเคฎ्เคจ เค•ो เคธुเคฎ्เคฎेเคฒिเคค เค•ीเคœिเค
      เคฒौเคนा              -   เค•เคฐ्เคจाเคŸเค•
      เคคाเคฎ्เคฌा             -   เคฎเคง्เคฏเคช्เคฐเคฆेเคถ
      เคเคฒ्เคฏुเคฎिเคจिเคฏเคฎ    -  เค‰เฅœीเคธा
      เค…เคญ्เคฐเค•            – เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ
    20. เคฒौเคน เค…เคฏเคธ्เค• เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
      (1)เคนेเคฎाเคŸाเค‡เคŸ  (2)เคฎेเค—्เคจेเคŸाเค‡เคŸ (3)เคฒिเคฎोเคจाเค‡เคŸ
    21. เคญाเคฐเคค เคฎें เคœเคฒ เคธ्เคฐोเคคों เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
      (1) เคญूเคฎिเค—เคค- เคจเคฒเค•ूเคช, เค•ुเคँ, เคฌाเคตเค™ी
      (2) เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ- เคคाเคฒाเคฌ, เคจเคฆी, เคीเคฒ, เคฌांเคง  
    22. เคธिंเคšाเคˆ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं
      เคตเคฐ्เคทा เค•ी เค•เคฎी เคฏा เค…เคญाเคต เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคถुเคท्เค• เคฎौเคธเคฎ เคฎें เค–ेเคคो เคฎें เค•ृเคค्เคฐिเคฎ เคขंเค— เคธे เคœเคฒ เค†เคชूเคฐ्เคคि เค•ी เค•्เคฐिเคฏा เค•ो เคธिंเคšाเคˆ เค•เคนเคคे เคนै
      เคนै
    23. เคœเคฒ เคธंเคญเคฐ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं
      เคตเคฐ्เคทा เคœเคฒ เคธंเค—्เคฐเคนเคฃ, เคญौเคฎ เคœเคฒ เค•े เคธंเคšเคฏเคจ เคต เคชुเคจเคฐ्เคญเคฐเคฃ เคฆ्เคตाเคฐा เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคต เคญूเคฎिเค—เคค เคœเคฒ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคฆเค•्เคท เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคœเคฒ เคธंเคญเคฐเคฃ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै 
    24. เคœเคฒ เคธंเคญเคฐ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เค•े เคฆो เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคฒिเค–ो (2014)
      -เคญूเคฎिเค—เคค เคœเคฒ เค•ा เคธंเคšเคฏเคจ เคต เคชुเคจเคฐ्เคญเคฐเคฃ
      -เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เคต เคธเคฎाเคœ เค•े เคฌीเคš เคธเคจ्เคคुเคฒเคจ เคฌเคจाเคจा 
    25. เคญाเคฐเคค เคฎें เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคœเคฒ เคต เคญूเคฎिเค—เคค เคœเคฒ เค•ा เคตिเคญिเคจ्เคจ เคธैเค•्เคŸเคฐ เคฎें เค‰เคชเคฏोเค— เคฌเคคाเค‡เค
       เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคœเคฒ – เค•ृเคทि 89%, เค˜เคฐेเคฒू เค•ाเคฐ्เคฏ 9% เคต เค‰เคฆ्เคฏोเค— 2%
      เคญूเคฎिเค—เคค เคœเคฒ - เค•ृเคทि 92% เค˜เคฐेเคฒू เค•ाเคฐ्เคฏ 5% เคต เค‰เคฆ्เคฏोเค— 10%
    26. เค†เคฏเคธ्เคŸเคฐ เค•เคฒ्เคšเคฐ เค•्เคฏा เคนै
      เค†เคฏเคธ्เคŸเคฐ เคฎเคš्เค›เคฒिเคฏो เคธे เค•ृเคค्เคฐिเคฎ เคตिเคงि เคธे เคฎोเคคी เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจा เค†เคฏเคธ्เคŸเคฐ เค•เคฒ्เคšเคฐ เคนै
    27. เคญाเคฐเคค เคฎें เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เค•ी เค…เคจुเค•ूเคฒ เคฆเคถाเคं เคฌเคคाเค‡เค
      (1) เค›िเค›เคฒे เคธเคฎुเคฆ्เคฐ (2) เคจเคฆिเคฏों เค•े เคฎुเคนाเคจे
      (3) เค เคฃ्เคกी เคต เค—เคฐ्เคฎ เคœเคฒ เคงाเคฐाเค“ं เค•े เคฎिเคฒเคจ เคธ्เคฅเคฒ
    28. เคญाเคฐเคค เค•े เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐों เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
      (1) เคธเคฎुเคฆ्เคฐ เคคเคŸीเคฏ เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐ  (2) เคจเคฆी เคฎुเค– เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐ
      (3) เคฎीเค े เคœเคฒ เค•े เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐ  (4) เคฎोเคคी เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐ
      (5) เคถंเค– เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐ 
    29. เคญाเคฐเคคीเคฏ เคตเคจों เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคช्เคฐเคฎुเค– เค‰เคชเคœे เคฌเคคाเค‡เค
      1.เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคชเคœे-  เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคชเคœ เคฎें เคตเคจों เคธे เคฒเค•เคก़िเคฏां เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै เคœैเคธे เคธाเคฒ, เคถीเคถเคฎ, เคฆेเคตเคฆाเคฐ, เคšीเคก़, เคšंเคฆเคจ, เคฌเคฌूเคฒ เค†เคฆि เคธे เคฒเค•เคก़िเคฏा เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै
      เค—ौเคฃ เค‰เคชเคœे - เคฒाเค–, เค•เคค्เคฅा, เคฐเคฌเคฐ, เค—ोंเคฆ, เคถเคนเคฆ, เค”เคทเคงिเคฏां,  เคœเคก़ी-เคฌूเคŸिเคฏां, เคฐंเค—, เคคाเคฐเคชीเคจ เค•ा เคคेเคฒ เค†เคฆि
    30. เคญाเคฐเคค เคฎें เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค‰เคฆ्เคฏोเค— เค•ा เคฎเคนเคค्เคค्เคต เคฒिเค–िเค
      (1) เคช्เคฐोเคŸीเคจ เคฏुเค•्เคค เค†เคนाเคฐ เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि - เคฎเค›เคฒिเคฏां เคช्เคฐोเคŸीเคจ เค•ा เค‰เคค्เคคเคฎ เคธ्เคฐोเคค เคนै เค…เคคः เคฏเคน เคญोเคœเคจ เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เคฌเคจाเค•เคฐ เค•ुเคชोเคทเคฃ เคธे เคฌเคšाเคคी เคนै
      (2) เคฐोเคœเค—ाเคฐ เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि-  เคฎเคค्เคธ्เคฏ เคต्เคฏเคตเคธाเคฏ เคต เค‡เคธเคธे เคธเคฎ्เคฌंเคงिเคค เคต्เคฏเคตเคธाเคฏों เคฎें เค•เคฐोเคก़ों เคฒोเค— เคฐोเคœเค—ाเคฐ เคฒเค—े เคนुเค เคนैं เคœिเคธเคธे เค‰เคจเค•ा เคœीเคตเคจ เคธ्เคคเคฐ เคธुเคงเคฐ เคฐเคนा เคนै
      (3) เคตिเคฆेเคถी เคฎुเคฆ्เคฐा เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि - เคฎเค›เคฒिเคฏों เค•े เคจिเคฐ्เคฏाเคค เคธे เคตिเคฆेเคถी เคฎुเคฆ्เคฐा เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि เคนोเคคी เคนै เคœो เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคธंเคคुเคฒिเคค เคฎें เคธเคนाเคฏเค• เคนै
      (4) เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เค†เคฏ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि- เคฎเคค्เคธ्เคฏ เคต्เคฏเคตเคธाเคฏ เคธे เคฐोเคœเค—ाเคฐ เคต เค…เคจ्เคฏ เคธเคนाเคฏเค• เคต्เคฏเคตเคธाเคฏों เค•ा เคธृเคœเคจ เคนुเค† เคนै เคœिเคธเคธे เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เค†เคฏ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เคนोเคคी เคนै 
    31. เคญाเคฐเคค เคฎे เคชเคถु เคธंเคธाเคงเคจ เคตिเค•ाเคธ เค•े เค‰เคชाเคฏ เคฌเคคाเค‡เค
      (1)เคชเคถुเค“ं เค•े เคชौเคท्เคŸिเค• เคต เคชूเคฐ्เคฃ เค†เคนाเคฐ เค•े เคฒिเค เคšाเคฐाเค—ाเคน เค•ा เคตिเค•ाเคธ เค•िเคฏा เคœाเคจा เคšाเคนिเค
      (2)เค—ांเคตों เคฎें เคชเคถु เคšिเค•िเคค्เคธाเคฒเคฏ เคต เค•ृเคค्เคฐिเคฎ เค—เคฐ्เคญाเคงाเคจ เค•ेเคจ्เคฆ्เคฐ เค–ोเคฒเคจे เคšाเคนिเค เคคाเค•ि เคชเคถुเค“ं เค•ी เคจเคธ्เคฒ เคธुเคงाเคฐ เคนो เคธเค•े।
      (3) เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เคคเคฐीเค•े เคธे เคชเคถुเคชाเคฒเคจ เค•िเคฏा เคœाเคจा เคšाเคนिเค เคคाเค•ि เคชเคถु เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เคนो เคธเค•े।
      4.เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคชเคถु เคšिเค•िเคค्เคธाเคฒเคฏ เค•ी เคธुเคตिเคงा เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เค•เคฐเคตाเคˆ เคœाเค เคคाเค•ि เคฌीเคฎाเคฐ เคชเคถुเค“ं เค•ो เคฆूเคฐ เคจเคนीं เคฒे เคœाเคจा เคชเคก़े เคเคตं เคชเคถुเค“ं เค•े เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคŸीเค•े เคฒเค—ाเค เคœा เคธเค•े।
    32. เคŠंเคŸ เค•ो เคฐेเค—िเคธ्เคคाเคจ เค•ा เคœเคนाเคœ เค•्เคฏों เค•เคนเคคे เคนै 
      เคŠंเคŸ เค•े เค—เคฆ्เคฆेเคฆाเคฐ เคชैเคฐ เคฐेเคค เคฎें เคจเคนीं เคงंเคธเคคे เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคŠंเคŸ เคฐेเค—िเคธ्เคคाเคจ เคฎें เคคेเคœी เคธे เคฆौเคก़ เคธเค•เคคा เคนै เคŠंเคŸ เค•ा เคฎเคฒ เคฎूเคค्เคฐ เค—ाเคขा เคเคตं เคšเคฎเคก़ी เคฎोเคŸे เคนोเคจे เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคชเคธीเคจा เค•เคฎ เค†เคคा เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคŠंเคŸ เค•ो เคชाเคจी เค•ीเคŠंเคŸ เค•ो เคชाเคจी เค•ी เค•เคฎ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนोเคคी เคนै เคŠंเคŸ เค•ी เค•ूเคฌเคก़ เคฎें เคšเคฐ्เคฌी เคœเคฎा เคฐเคนเคคी เคนै เคœिเคธเค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฏเคน เคœเคฒ เคชूเคฐ्เคคि เค•े เคฒिเค เค•เคฐเคคा เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคŠंเคŸ เคธाเคค เคฆिเคจ เคคเค• เคฌिเคจा เคชाเคจी เคชिเค เคฐเคน เคธเค•เคคा เคนै เคเค• เคฎें เคตเคฐ्เคทों เคฌाเคฆ เคญी เคฎाเคฐ्เค— เคชเคนเคšाเคจเคจे เค•ी เค…เคฆเคญुเคค เค•्เคทเคฎเคคा เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै  เค‡เคธเคฒिเค เค—เคฐ्เคฎ เค”เคฐ เคถुเคท्เค• เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒ เคฎें เคŠंเคŸ เค•ो เค†เคธाเคจी เคธे เคชाเคฒा เคœा เคธเค•เคคा เคนै 
    33. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเคถुเคงเคจ เค•เคฎी เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฒिเค–िเค
      (1)เคชौเคท्เคŸिเค• เค†เคนाเคฐ เคต เคนเคฐे เคšाเคฐे เค•ी เค•เคฎी- เคญाเคฐเคค เคฎें เคฌเคข़เคคी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•े เค‰เคฆเคฐ เคชूเคฐ्เคคि เค•े เคฒिเค เค–ाเคฆ्เคฏ เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เคช्เคฐเคฅเคฎ เค•ाเคฐ्เคฏ  เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคชเคถुเค“ं เค•ो เคตเคฐ्เคทเคญเคฐ เค‰เคค्เคคเคฎ เคšाเคฐाเค—ाเคน เคเคตं เคนเคฐा เคšाเคฐा เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคจเคนीं เคนो เคชाเคคा เคนै
      (2) เคชเคถु เคฌिเคฎाเคฐिเคฏां- เคชเคถुเค“ं เค•ो เคเค• เคธाเคฅ เคšเคฐाเคจे, เคเค• เคธाเคฅ เคชाเคจी เคชिเคฒाเคจे เคเคตं เคเค• เคธाเคฅ เคฌांเคงเคจे เค•े เค•ाเคฐเคฃ เค…เคจेเค• เคธंเค•्เคฐाเคฎเค• เคฌीเคฎाเคฐिเคฏां เคนो เคœाเคคी เคนै
      (3) เค…เคš्เค›ी เคชเคถु เคจเคธ्เคฒों เค•ा เค…เคญाเคต-  เคญाเคฐเคค เคฎें เคธाเคฎाเคจ्เคฏเคคा เค•เคฎ เคฆूเคง เคฆेเคจे เคตाเคฒे เคชเคถु เคชाเคฒे เคœाเคคे เคนैं  เคœो เค‰เคค्เคคเคฎ เคจเคธ्เคฒ เค•े เคจเคนीं เคนोเคคे เคนैं
      (4)เคชเคถुเคชाเคฒเค•ो เค•ी เค…เคœ्เคžाเคจเคคा เคต เคฒाเคชเคฐเคตाเคนी- เคชเคถुเคชाเคฒเค•ों เค•ी เค…เคœ्เคžाเคจเคคा เคเคตं เคฒाเคชเคฐเคตाเคนी เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคชเคถुเคชाเคฒเคจ เคฎें เคธाเคตเคงाเคจिเคฏां เคจเคนीं เคฌเคฐเคคเคคे เคนैं เคœिเคธเคธे เคชเคถु เค•เคฎเคœोเคฐ เคนोเคคे เคนैं เคเคตं เค•เคฎ เคฆूเคง เคฆेเคคे เคนैं
    34. เคญाเคฐเคค เคฎें เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฒिเค–िเค
      (1)เค•ृเคทि เคญूเคฎि เค•ी เคฎांเค— เคฎें เคตृเคฆ्เคงि- เคฌเคข़เคคी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•े เคญเคฐเคฃ เคชोเคทเคฃ เค•े เคฒिเค เค–ाเคฆ्เคฏाเคจ्เคจ เค†เคชूเคฐ्เคคि เค•े เคฒिเค เคตเคจों เค•ो เค•ाเคŸ เค•เคฐ  เค•ृเคทि เคญूเคฎि เค•ा เคตिเคธ्เคคाเคฐ เค•िเคฏा เคœा เคฐเคนा เคนै เคœिเคธเคธे เคตเคจ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฒเค—ाเคคाเคฐ เค˜เคŸ เคฐเคนेे เคนै 
      (2)เคคीเคต्เคฐ เค”เคฆ्เคฏोเค—ीเค•เคฐเคฃ เคต เคถเคนเคฐीเค•เคฐเคฃ- เคคीเคต्เคฐ เค”เคฆ्เคฏोเค—ीเค•เคฐเคฃ เคต เคจเค—เคฐीเค•เคฐเคฃ เค•े เค•ाเคฐเคฃ  เค‰เคฆ्เคฏोเค—, เค†เคตाเคธ, เค•ाเคฐ्เคฏाเคฒเคฏ เคเคตं เคธเคก़เค•ों เค•े เคฒिเค เคœเคฎीเคจ เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนोเคคी เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคตเคจों เค•ी เค…เคจ्เคงाเคงुเคจ เค•เคŸाเคˆ เค•ी เคœा เคฐเคนी เคนै 
      (3)เค…เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคšเคฐाเคˆ- เคชเคถुเค“ं เค•ी เค…เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคšเคข़ाเคˆ เคธे เคตเคจ เคจเคท्เคŸ เคนो เคฐเคนे เคนैं เคนเคฐे เคšाเคฐे เค•े เคฒिเค เคชेเคก़ เค•ाเคŸे เคœा เคฐเคนे เคนै เคชेेเคก़ो เค•ो เคชเคถु เค–ा เคœाเคคे เคนैं  เคฏा เคซिเคฐ เค–ुเคฐों เคธे เคจเคท्เคŸ เค•เคฐ เคฆेเคคे เคนैं 
      (4) เคธ्เคฅाเคจांเคคเคฐिเคค เค•ृเคทि- เคธ्เคฅाเคจांเคคเคฐिเคค เค•ृเคทिि เคฎें เคชेเคก़ों เค•ो เค•ाเคŸ เค•เคฐ เคœเคฒा เคฆिเคฏाा เคœाเคคा เคนै เคœिเคธเคธे เคชेเคก़ों เค•ी เคธंเค–्เคฏा เค˜เคŸ เคฐเคนी เคนै
      (5)เค˜เคฐेเคฒू เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนेเคคु เคตเคจों เค•ी เค•เคŸाเคˆ- เคฌเคข़เคคी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•े เคฒिเค เค‡เคฎाเคฐเคคी เคฒเค•เคก़ी เค•ी เค†เคชूเคฐ्เคคि เค•े เคฒिเค เคตเคจों เค•ी เค…ंเคงाเคงुंเคง เค•เคŸाเคˆ เค•ी เคœा เคฐเคนी ।เคœिเคธเคธे เคตเคจ เค•्เคทेเคค्เคฐ เค˜เคŸ เคฐเคนे เคนैं
    35. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเคถु เคธंเคธाเคงเคจ เค•ा เคฎเคนเคค्เคค्เคต เคฒिเค–िเค
      1.เค•ृเคทि เค•ाเคฐ्เคฏ- เคชเคถुเค“ं เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค…เคจेเค• เค•ृเคทि เค•ाเคฐ्เคฏो เคœैเคธे เคนเคฒ เคต เคชเคŸेเคฒा เคšเคฒाเคจे, เค•ुเค“ं เคธे เคชाเคจी เค–ींเคšเคจे, เคซเคธเคฒें เคต เคšाเคฐा เคขोเคจे เค†เคฆि เคฎें เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै
      2.เค–ाเคฆ्เคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि- เคชเคถुเค“ं เคธे เคฆूเคง, เคฆुเค—्เคง เค‰เคค्เคชाเคฆ  เคœैเคธे เคชौเคท्เคŸिเค• เค†เคนाเคฐ เคคเคฅा เคฎांเคธ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคे เคนै 
      3.เค–ाเคฆ เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ-เคชเคถुเค“ं เค•े เคฎเคฒเคฎूเคค्เคฐ, เค—ोเคฌเคฐ เคต เคนเคก्เคกिเคฏों เคธे เค–ाเคฆ เคฌเคจाเคˆ เคœाเคคी เคนै 
      4.เคชเคฐिเคตเคนเคจ- เคชเคถुเค“ं เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฏाเคคाเคฏाเคค เค•े เคธाเคงเคจों เค•े เคฐूเคช เคฎें เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै 
      5.เคšเคฎเค™ा เคต เคŠเคจ เคช्เคฐाเคช्เคคि- เคชเคถुเค“ं เคธे เคšเคฎเค™ा เคต เคŠเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคे เคนै 
      6. เคชเคถुเค“ं เค•े เคธिंเค—ों เคธे  เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เค•เคฒाเคค्เคฎเค• เคตเคธ्เคคुเคं เคเคตं เค•ंเค˜े เคฌเคจाเค เคœाเคคे เคนैं
    36. เคฎเคค्เคธ्เคฏ เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เค•ी เค…เคจुเค•ूเคฒ เคฆเคถाเคं เคฌเคคाเค‡เค
      (1) เค›िเค›เคฒे เคธเคฎुเคฆ्เคฐ- เค›िเค›เคฒे เคธเคฎुเคฆ्เคฐ (600 เคซुเคŸ) เคฎें เคธूเคฐ्เคฏ เค•ी เค•िเคฐเคฃें เค†เคธाเคจी เคธे เคชเคนुँเคšเคคी เคนै เค…เคคः เคฏเคนाँ เคช्เคฒเคตเค• เคต เค•ाเคˆ เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคฏเคนांं เคฎเค›เคฒिเคฏां เค–ाเคจे เค•े เคฒिเค  เคเคตं เค…ंเคกे เคฆेเคจे เค•े เคฒिเค เค…เคงिเค• เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคเค•เคค्เคฐिเคค เคนोเคคी เคนै 
       (2)เคจเคฆिเคฏों เค•े เคฎुเคนाเคจे- เคจเคฆिเคฏों เค•े เคฎुเคนाเคจे เคชเคฐ เคช्เคฒเคตเค•ो เค•ी เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคคि เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฎเค›เคฒिเคฏां เค…เคงिเค• เคชाเคˆ เคœाเคคी เคนै
      (3) เค เคฃ्เคกी เคต เค—เคฐ्เคฎ เคœเคฒ เคงाเคฐाเค“ं เค•े เคฎिเคฒเคจ เคธ्เคฅเคฒ- เค ंเคกी เคต เค—เคฐ्เคฎ เคœเคฒ เคงाเคฐाเค“ं เค•े เคฎिเคฒเคจ เคธ्เคฅเคฒ เคชเคฐ เคช्เคฒเคตเค•ो เค•ा เคตिเค•ाเคธ เคเคตं เคตृเคฆ्เคงि เค…เคงिเค• เคนोเคคी เคนै เค…เคคः เคฏเคนाँ เคญोเคœเคจ เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฎเค›เคฒिเคฏां เค…เคงिเค• เคชाเคฏी เคœाเคคी เคนै
    37. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธिंเคšाเคˆ เค•े เคฒिเค เคœเคฒ เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคฌเคคाเค‡เค
       (1) เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคซเคธเคฒ เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เค•ी เค…เคงिเค• เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เค•ी เคชूเคฐ्เคคि เค•े เคฒिเค เคธिंเคšाเคˆ เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै
       (2) เค…เคจिเคถ्เคšिเคค เคต เค…เคจिเคฏเคฎिเคค เคตเคฐ्เคทा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคซเคธเคฒो เค•ो เคชाเคจी เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนोเคคी เคนै
       (3) เค—เคนเคจ เค•ृเคทि เคต เคฌเคนुเคซเคธเคฒीเค•เคฐเคฃ เค•े เคฒिเค เคธिंเคšाเคˆ เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै
       (4) เคธुเค–े เค•ी เคธเคฎเคธ्เคฏा เค•ा เคธเคฎाเคงाเคจ เค•े เคฒिเค เคธिंเคšाเคˆ เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै
       (5) เคต्เคฏाเคตเคธाเคฏिเค• เคซเคธเคฒों เค•े เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เค•े เคฒिเค เคธिंเคšाเคˆ เค•ी เคœाเคคी เคนै
       (6) เคถुเคท्เค• เค•्เคทेเคค्เคฐो เคฎें เคซเคธเคฒोเคค्เคชाเคฆเคจ เค•े เคฒिเค เคธिंเคšाเคˆเค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนोเคคी เคนै
       (7) เคธंเค•เคฐ เคซเคธเคฒों เค•ो เคชाเคจी เค•ी เค…เคงिเค• เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนोเคคी เคนै
       (8) เคตเคฐ्เคทा เค•ा เค…เคธเคฎाเคจ เคตिเคคเคฐเคฃ เคต เคฎौเคธเคฎी เคนोเคจे เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคซเคธเคฒो เค•ो เคชाเคจी เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाा เคนोोเคคी เคนै 
    38. เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เค•े เคฆुเคท्เคช्เคฐเคญाเคต เคฒिเค–िเค
      1.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคตเคฐ्เคทा เค•เคฎ เคนोเคคी เคนै เคœिเคธเคธे เคœเคฒเคตाเคฏु เคถुเคท्เค• เคนोเคคी เคนै เคเคตं เคญूเคœเคฒ เคธ्เคคเคฐ เค—िเคฐเคคा เคนै
      2.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เค•ाเคฐ्เคฌเคจ เคกाเค‡เค‘เค•्เคธाเค‡เคก เค•ी เคฎाเคค्เคฐा เคฌเคข़เคคी เคนै เคœो เคนเคฐिเคค เค—ृเคน เคช्เคฐเคญाเคต เค•ो เคœเคจ्เคฎ เคฆेเคคी เคนै
      3.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคตเคจ्เคฏเคœीเคต เค•ा เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เค†เคตाเคธ เคจเคท्เคŸ เคนो เคœाเคคा เคนै เค”เคฐ เค‰เคจเค•ा เคœीเคตเคจ เคธंเค•เคŸ เคฎें เคชเคก़ เคœाเคคा เคนै
      4.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เค‡เคฎाเคฐเคคी เคเคตं เคˆंเคงเคจ เค•ी เคฒเค•เคก़ी เค–เคค्เคฎ เคนोเคจे เค•ा เค–เคคเคฐा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคœाเคคा เคนै 
      5.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคตเคจ เค†เคถ्เคฐिเคค เค‰เคฆ्เคฏोเค— เคฌंเคฆ เคนो เคœाเคฏेंเค—े 
      6.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคชाเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเค•ी เคธंเคคुเคฒเคจ เคฌिเค—เคก़ เคœाเคคा เคนै
      7.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคฎृเคฆा เค…เคชเคฐเคฆเคจ เคฌเคข़เคคा เคนै
      8.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคตाเคฏु เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคฌเคข़เคคा เคนै
      9.เคตเคจ เคตिเคจाเคถ เคธे เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒीเค•เคฐเคฃ เคฌเคข़เคคा เคนै 
    39. เคœเคฒ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•े เค‰เคชाเคฏ/ เคธुเคाเคต เคฒिเค–िเค
      (1)เคœเคฒ เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคชเคฐ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ- เคœเคฒ เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคถुเคฆ्เคง เคœเคฒ เค•ी เคฎाเคค्เคฐा เคคेเคœी เคธे เค˜เคŸ เคฐเคนी เคนै เค…เคคः เคœเคฒ เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เค•ा เคช्เคฐเคญाเคตी เคจिเคตाเคฐเคฃ เค•เคฐ เคœเคฒ เค•ो เคธंเคฐเค•्เคทिเคค เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
      (2)เคœเคฒ เค•ा เคชुเคจเคฐ्เคšเค•्เคฐเคฃ เคต เคชुเคจः เค‰เคชเคฏोเค—- เค•เคฎ เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा เคตाเคฒे เคœเคฒ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคถीเคคเคฒเคจ เคต เค†เค— เคฌुเคाเคจे เคฎें เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै เคจเค—เคฐीเคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคธ्เคจाเคจ เค•เคฐเคจे, เคฌเคฐ्เคคเคจ เคงोเคจे, เคต เคตाเคนเคจ เคงोเคจे เคฎें เคช्เคฐเคฏुเค•्เคค เคœเคฒ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฌाเค—เคตाเคจी เคฎें เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
      (3)เคœเคฒ เคธंเคญเคฐเคฃ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ-  เคตเคฐ्เคทा เคœเคฒ, เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคœเคฒ เคต เคญौเคฎ เคœเคฒ เค•ा เคฆเค•्เคท เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคœเคฒ เคธंเคญเคฐเคฃ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै เค‡เคธเคฎें เคฌเคนเคคे เคœเคฒ เค•ो เคฐोเค•เค•เคฐ เคตिเคงिเคฏों เคœैเคธे เคฌांเคง, เคชुเคจเคฐ्เคญเคฐเคฃ เค•ुเค“ं, เค…ंเคคเคธ्เคฐเคตเคฃ เคคाเคฒाเคฌ เค†เคฆि เคฆ्เคตाเคฐा เคญूเคฎिเค—เคค เคœเคฒ เค•ा เคธंเคšเคฏเคจ เคต เคชुเคจเคฐ्เคญเคฐเคฃ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
      (4)เคตเคฐ्เคทा เคœเคฒ เคธंเคšเคฏเคจ - เคตเคฐ्เคทा เคœเคฒ เคธंเคšเคฏเคจ เคตเคฐ्เคทा เคœเคฒ เค•ो เคฐोเค•เค•เคฐ เคเค•เคค्เคฐिเคค เค•เคฐเคจे เค•ी เคตिเคงि เคนै เคตเคฐ्เคทा เคœเคฒ เคธंเคšเคฏเคจ เคญूเคฎिเค—เคค เคœเคฒ เคธ्เคฐोเคคों เค•े เคชुเคจเคฐ्เคญเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै เคฏเคน เค•เคฎ เคฎूเคฒ्เคฏ เค†เคงाเคฐिเคค เคชाเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเค•ी เคตिเคงि เคนै 
    40. เคญाเคฐเคค เค•े เคชเคถुเคชाเคฒเคจ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฌเคคाเค‡เค
      (1)เคนिเคฎाเคฒเคฏ เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ- เค‡เคธเคฎें เค‰เคค्เคคเคฐाเค–ंเคก, เคนिเคฎाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคœเคฎ्เคฎू-เค•เคถ्เคฎीเคฐ, เค…เคธเคฎ เคต เคชूเคฐ्เคตोเคค्เคคเคฐ เคฐाเคœ्เคฏों เค•े เค•ुเค› เคญाเค— เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนैं เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฎुเค–्เคฏเคคः เคญेเคก़-เคฌเค•เคฐिเคฏां เคชाเคฒी เคœाเคคी เคนैै เคœिเคจเคธे เค‰เคจ्เคจเคค เค•िเคธ्เคฎเคฎ เค•ी เคถ्เคตेเคค เคŠเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै
      (2)เค‰เคค्เคคเคฐी เคชเคถ्เคšिเคฎी เคœเคฒเคตाเคฏु เค•्เคทेเคค्เคฐ- เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ, เคฆเค•्เคทिเคฃ-เคชूเคฐ्เคต เคชंเคœाเคฌ,เคนเคฐिเคฏाเคฃा, เค—ुเคœเคฐाเคค เค”เคฐ เคชเคถ्เคšिเคฎी เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค†เคฆि เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนै เคฏเคนाँ เคญेเค™-เคฌเค•เคฐिเคฏां, เคŠंเคŸ, เค—ाเคฏ เค†เคฆि เคชเคถु เคชाเคฒे เคœाเคคे เคนै
      (3) เคชूเคฐ्เคตी เคต เคชเคถ्เคšिเคฎी เคคเคŸ เค•्เคทेเคค्เคฐ-เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคชूเคฐ्เคตी เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฌिเคนाเคฐ, เคชเคถ्เคšिเคฎ เคฌंเค—ाเคฒ, เค…เคธเคฎ, เค‰เฅœीเคธा, เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคชूเคฐ्เคตी เคคเคฎिเคฒเคจाเคกू, เคต เค•ेเคฐเคฒ เคต เคชเคถ्เคšिเคฎी เค•ेเคฐเคฒ เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนै เคฏเคนाँ เคฎुเค–्เคฏเคคः เคญैंเคธे เคชाเคฒी เคœाเคคी เคนै
      (4)เคฎเคง्เคฏ เคตเคฐ्เคทा เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐ- เค‡เคธ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฆเค•्เคทिเคฃी เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ,เคชเคถ्เคšिเคฎी เค†เคจ्เคง्เคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคชเคถ्เคšिเคฎी เคคเคฎिเคฒเคจाเคกू, เคชूเคฐ्เคตी เคฎเคนाााเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคต เค•เคฐ्เคจाเคŸเค• เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนै เคฏเคน เคญाเคฐเคค เค•ा เคช्เคฐเคฎुเค– เคญेेเค™ เคชाเคฒเคจ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคนै 
    41. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคจे เคตाเคฒे เคตเคจों เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•ीเคœिเค 
      (1)เค‰เคท्เคฃเค•เคŸिเคฌंเคงीเคฏ เคธเคฆाเคฌเคนाเคฐ เคตเคจ- เคฏे เคตเคจ 200 เคธेเคฎी เคฏा เค‡เคธเคธे เค…เคงिเค• เคตเคฐ्เคทा เค”เคฐ 28°C เคตाเคฐ्เคทिเค• เคคाเคชเคฎाเคจ เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนै เคฏे เคธเคฆा เคนเคฐे-เคญเคฐे เคฐเคนเคคे เคนैं เคฏे เคตเคจ เค‰เคค्เคคเคฐी เคชूเคฐ्เคตी เคญाเคฐเคค, เคชเคถ्เคšिเคฎी เค˜ाเคŸ เค•े เคชเคถ्เคšिเคฎी เคขाเคฒ เคคเคฅा เค…ंเคกเคฎाเคจ เคต เคจिเค•ोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เคฎें เคชाเค เคœाเคคे เคนैं। เคตृเค•्เคท- เคจाเคฐिเคฏเคฒ, เคคाเค™, เคฐเคฌเค™, เคธाเคฒ, เค†เคฎ
      (2)เคฎाเคจเคธूเคจी เคฏा เคชเคคเคเคก़ เคตเคจ-  เคฏे เคตเคจ 100 เคธेेे 200 เคธे.เคฎी. เค”เคธเคค เคตเคฐ्เคทा เคต 26-30°C เค”เคธเคค เคคाเคชเคฎाเคจ เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคชाเค เคœाเคคे เคนैं เค—्เคฐीเคท्เคฎ เค‹เคคु เค†เคคे เคนी เค‡เคจเค•ी เคชเคค्เคคिเคฏांं เคเคก़ เคœाเคคी เคนै เคฏे เคตเคจ เคนिเคฎाเคฒเคฏ เค•ी เคจिเคšเคฒी เคขाเคฒ, เคฎเคง्เคฏ เคญाเคฐเคค, เคชเคถ्เคšिเคฎी เค˜ाเคŸ เค•े เคชूเคฐ्เคตी เคขाเคฒ เคต เคชूเคฐ्เคตी เค˜ाเคŸ เค•े เคฆเค•्เคทिเคฃी เคญाเค— เคชเคฐ เคชाเค เคœाเคคे เคนैं เคตृเค•्เคท- เคธाเค—เคตाเคจ, เคธाเคฒ, เคถीเคถเคฎ, เคšเคจ्เคฆเคจ, เค†ंเคตเคฒा 
      (3)เค‰เคท्เคฃเค•เคŸिเคฌंเคงीเคฏ เคตเคจ- เคฏे เคตเคจ 50 เคธेेे 100 เคธे.เคฎी. เค”เคธเคค เคตเคฐ्เคทा เคต 20-35°C เค”เคธเคค เคคाเคชเคฎाเคจ เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคชाเค เคœाเคคे เคนैं เคฏे เคตเคจ เค‰เคค्เคคเคฐी เคชเคถ्เคšिเคฎी เคญाเคฐเคค เคต เคฆเค•्เคทिเคฃी เคช्เคฐाเคฏเคฆ्เคตीเคช เค•े เคถुเคท्เค• เคญाเค—ों เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนै เคตृเค•्เคท- เคฌเคฌूเคฒ, เค–ेเคœเค™ा, เค†เคฎ, เคจीเคฎ, เค•ीเค•เคฐ
      (4)เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒीเคฏ เคตเคจ-เคฏे เคตเคจ 50เคธे.เคฎी.เคธे เค•เคฎ เค”เคธเคค เคตเคฐ्เคทा เคต 25-35°C เค”เคธเคค เคคाเคชเคฎाเคจ เคตाเคฒे เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคชाเค เคœाเคคे เคนैं เคฏे เคตเคจ เคชเคถ्เคšिเคฎी เคฐाเคœเคธ्เคฅाเคจ, เคฆเค•्เคทिเคฃी-เคชเคถ्เคšिเคฎी เคชंเคœाเคฌ, เค—ुเคœเคฐाเคค เคต เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•े เค•เคฎ เคตเคฐ्เคทा เคตाเคฒे เคญाเค—ो เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนै เคตृเค•्เคท- เคจाเค—เคซเคจी, เค•ैเคฐ, เค–เคฐे, เค–ेเคœเค™ा, เคฌเคฌूเคฒ, เค–เคœूเคฐ
      (5)เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคตเคจ- เคฏेे เคตเคจ เคถीเคคोเคท्เคฃ เคธเคฆाเคฌเคนाเคฐ เคตเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เคฏे เคตเคจ เคนिเคฎाเคฒเคฏ เค•्เคทेเคค्เคฐ, เค…เคธเคฎ เคชเคนाเคก़िเคฏोंं, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เค•े เคชंเคšเคฎเคขी, เคฎเคนाเคฐाเคท्เคŸ्เคฐ เค•े เคฎเคนाเคฌเคฒेเคถ्เคตเคฐ เค•े เคชเคนाเค™ी เคญाเค—ो เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนै
      เคตृเค•्เคท- เคšीเค™, เคฆेเคตเคฆाเคฐ, เคซเคฐ, เคธเคจोเคตเคฐ, เคฌเคฐ्เคš
      (6) เคœ्เคตाเคฐीเคฏ เคตเคจ- เคฏेे เคตเคจ เคจเคฆी เค•े เค—ंเค—ाा-เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ เคต เคนुเค—เคฒी เคจเคฆी เค•े เคกेเคฒ्เคŸा เคคเคฅा เค•ृเคท्เคฃा, เค•ाเคตेเคฐी, เคฎเคนाเคจเคฆी เคต เค—ोเคฆाเคตเคฐी เคจเคฆी เค•े เคฎुเคนाเคจे เคชเคฐ เค•ीเคšเค™ เคต เคฆเคฒเคฆเคฒ เคฎें เคชाเคฏे เคœाเคคे เคนै เคœ्เคตाเคฐ เคญाเคŸा เค•े เค•ाเคฐเคฃเค‡เคจ เคตृเค•्เคทों เค•ी เคœเคก़ें เค–ाเคฐे เคชाเคจी เคฎें เคกूเคฌी เคฐเคนเคคी เคนै เค—ंเค—ा-เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ เคกेเคฒ्เคŸा เคฎें เคธुंเคฆเคฐी เคตृเค•्เคท เคคเคฅा เคนुเค—เคฒी เคจเคฆी เค•े เคกेเคฒ्เคŸा เคฎें เคฎैंเค—्เคฐोเคต เคตृเค•्เคท เคชाเค เคœाเคคे เคนैं เคตृเค•्เคท- เคธुเคจ्เคฆเคฐी, เคฎैंเค—्เคฐोเคต, เคฐोเคœीเคซोเคฐा, เคฌेंเคค, เคคाเคœ
    42. เคตเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคฎเคนเคค्เคต เคฒिเค–िเค
      A. เคช्เคฐเคค्เคฏเค•्เคท เคฒाเคญ
      1.เคตเคจ เคธंเคธाเคงเคจ เคธे เคฒाเค–ों เคฒोเค—ों เค•ो เคฐोเคœเค—ाเคฐ เคฎिเคฒเคคा เคนै 
      2.เคตเคจों เคธे เค‡เคฎाเคฐเคคी เค‰เคชเคฏोเค—, เคซเคฐ्เคจीเคšเคฐ, เคฐेเคฒ เค•े เคกिเคฌ्เคฌे เคต เคˆंเคงเคจ เค•े เคฒिเค เคฒเค•เคก़ी เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै 
      3.เคตเคจों เคธे เคชเคถुเค“ं เค•े เคฒिเค เคšाเคฐा เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै 
      4.เคตเคจ เค†เคฆिเคตाเคธिเคฏों เค•ी เคœीเคตिเค•ा เค•े เคช्เคฐเคฎुเค– เคธाเคงเคจ เคนै
      5.เคตเคจ เคตเคจ्เคฏเคœीเคตों เค•ो เคญोเคœเคจ เคต เค†เคถ्เคฐเคฏ เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं
      6. เคญाเคฐเคค เค•ी เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เค†เคฏ เค•ा 2% เคตเคจ เคธंเคธाเคงเคจ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै
      7. เคตเคจों เคธे เค—ौเคฃ เค‰เคชเคœ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฒाเค–, เคฐเคฌเคฐ, เค•ाเค—เคœ, เคถเคนเคฆ เค—ोंเคฆ, เค•เคค्เคฅा เค†เคฆि เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคे เคนैं
      8. เคตเคจों เคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เคœเคก़ी-เคฌूเคŸिเคฏां เคเคตं เค”เคทเคงिเคฏां เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै
      B. เค…เคช्เคฐเคค्เคฏเค•्เคท เคฒाเคญ 
      1.เคตเคจ เคง्เคตเคจि เค•ो เค…เคตเคถोเคทिเคค เค•เคฐ เคง्เคตเคจि เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคฐोเค•เคคे เคนैं 
      2.เคตเคจ เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒ เค•े เคช्เคฐเคธाเคฐ เคต เคฎृเคฆा เค…เคชเคฐเคฆเคจ เค•ो เคฐोเค•เคคे เคนैं
      3.เคตเคจ เคตाเคท्เคชोเคค्เคธเคฐ्เคœเคจ เคฆ्เคตाเคฐा เคตाเคฏु เค•ो เค†เคฐ्เคฆ्เคฐ เคฌเคจाเค•เคฐ เคตเคฐ्เคทा เคฎें เคธเคนाเคฏเค• เคนोเคคे เคนैं 
      4.เคตเคจ เคœैเคตिเค• เคธंเคคुเคฒเคจ, เคธौंเคฆเคฐ्เคฏ เคต เค‰เคค्เคคเคฎ เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เค•े เคช्เคฐเคคिเค• เคนै 
      5. เคตเคจ เค•ाเคฐ्เคฌเคจ เคกाเค‡เค‘เค•्เคธाเค‡เคก เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐ เคนเคฐिเคค เค—ृเคน เคช्เคฐเคญाเคต เค•ो เคฐोเค•เคคे เคนै
      6. เคตเคจ เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เค•ाเคฐ्เคฌเคจ เคกाเค‡เค‘เค•्เคธाเค‡เคก เค”เคฐ เค‘เค•्เคธीเคœเคจ เค•ा เคธंเคคुเคฒเคจ เคฌเคจाเค เคฐเค–เคคे เคนैं
      7. เคญूเคฎि เคฎें เคฆเคฌे เคตเคจों เคธे เคฆीเคฐ्เค˜เค•ाเคฒ เคฎें เค•ोเคฏเคฒे เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคนोเคคा เคนै
      8. เคตเคจ เคฎृเคฆा เคฎें เคน्เคฏूเคฎเคธ เค•ी เคฎाเคค्เคฐा เคฌเคข़ाเค•เคฐ เคฎृเคฆा เค•ो เค‰เคชเคœाเคŠ เคฌเคจाเคคे เคนैं



        เคญाเคฐเคค : เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคธंเคฐเคšเคจा

        1. 2011 เคฎें เคญाเคฐเคค เคฎें เค•िเคคเคจे เค—ांเคต เคฅे
          6,40,867
        2. 2011 เคฎें เคญाเคฐเคค เค•ी เคจเค—เคฐीเคฏ เคต เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เคช्เคฐเคคिเคถเคค เค•िเคคเคจा เคฅा
          31.2% เคต 68.8%
        3. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เค—ांเคตो เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ เค•ौเคจเคธे เคนैं
          เค‰เคค्เคคเคฐเคช्เคฐเคฆेเคถ,เคฎเคง्เคฏเคช्เคฐเคฆेเคถ,เค‰เค™िเคธा
        4. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ เค•ौเคจเคธे เคนै
          เคนिเคฎाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคฌिเคนाเคฐ,เค…เคธเคฎ
        5. 2011 เคฎें เคญाเคฐเคค เคฎें เค•ुเคฒ เค•िเคคเคจे เคจเค—เคฐ เคฅे
          7935
        6. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคนिเคจ्เคฆू เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคช्เคฐเคคिเคถเคค เค•िเคจ เคฐाเคœ्เคฏो เคฎें เคนै
          เคนिเคฎाเคšเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคต เคฎिเคœोเคฐเคฎ
        7. 2011 เคฎें เคญाเคฐเคค เค•ी เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เคฆเคฐ เค•िเคคเคจी เคฅी
          74 .04%(เคชुเคฐुเคท 82.14%  เคต เคธ्เคค्เคฐी 65.46%)
        8. เคญाเคฐเคค เคฎें  เค…เคงिเค•เคคเคฎ เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เคตाเคฒे  เคฐाเคœ्เคฏ เค•ौเคจ เคธे เคนै
          เค•ेเคฐเคฒ เคต เคฌिเคนाเคฐ
        9. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคฎुเคธ्เคฒिเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคช्เคฐเคคिเคถเคค เค•िเคจ เคฐाเคœ्เคฏो เคฎें เคนै
          เคœเคฎ्เคฎू เค•เคถ्เคฎीเคฐ เคต เคฎिเคœोเคฐเคฎ
        10. 2011 เคฎें เคญाเคฐเคค เค•ा เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เค•िเคคเคจा เคฅा
          940 
        11. เคญाเคทा เค•े เค†เคงाเคฐ  เคชเคฐ เคญाเคฐเคค เค•ो เค•िเคคเคจे เคญाเคทाเคฏी เคช्เคฐเคฆेเคถों เคฎें เคฌांเคŸा เค—เคฏा เคนै 
          12
        12. เคญाเคฐเคค เค•ा  เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ  เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ  เค•ौเคจ เคธे เคนै
          เค•ेเคฐเคฒ (1084) เคต  เคนเคฐिเคฏाเคฃा
        13. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคจเค—เคฐो เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ เค•ौเคจ เคธे เคนैं
          เคคเคฎिเคฒเคจाเคกू,เค‰เคค्เคคเคฐเคช्เคฐเคฆेเคถ,เคฎเคง्เคฏเคช्เคฐเคฆेเคถ
        14. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคจเค—เคฐीเคฏ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคตाเคฒे เคฐाเคœ्เคฏ เค•ौเคจเคธे เคนैं
          เค—ोเคตा,เคฎिเคœोเคฐเคฎ ,เคคเคฎिเคฒเคจाเคกू
        15. เคญाเคฐเคค เค•ा  เคธเคฐ्เคตाเคงिเค• เคต เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ  เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เคตाเคฒे   เค•ेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ  เค•ौเคจ เคธे เคนै
          เคชाเคฃ्เคกिเคšेเคฐी เคต  เคฆเคฎเคจ เคต เคฆीเคต
        16. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฌเคธे เค…เคงिเค• เคฎुเคธ्เคฒिเคฎ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•िเคธ เคฐाเคœ्เคฏ เคฎें เคจिเคตाเคธ เค•เคฐเคคी เคนै 
          เค‰เคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฎें 
        17. เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธंเคตिเคงाเคจ เคฎें เค•िเคคเคจी เคญाเคทाเคं เค…เคจुเคธूเคšिเคค เคนै 
          22 เคญाเคทाเคं
        18. เคญाเคฐเคค เค•ा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•ौเคจ เคธा เคนै
          เค‡เคฃ्เคกो-เคฏूเคฐोเคชीเคฏเคจ/เคนिเคจ्เคฆ-เคฏूเคฐोเคชीเคฏ เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐ
        19. เคญाเคฐเคค เค•ा เค†เคฏु เคชिเคฐाเคฎिเคก เค•िเคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ा เคนै 
          เคญाเคฐเคค เค•ा เค†เคฏु เคชिเคฐाเคฎिเคก เคšोเคก़े เค†เคงाเคฐ เคคเคฅा เคจुเค•ीเคฒे เคถिเค–เคฐ เคตाเคฒा เคนै เคœो เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ी เค—เคคिเคถीเคฒเคคा เค•ा เค˜ोเคคเค• เคนै
        20. เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै
          เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคฎें เคธ्เคค्เคฐी เค”เคฐ เคชुเคฐुเคทों เค•ी เคธंเค–्เคฏा เค•े เคฌीเคš เค•ा เค…เคจुเคชाเคค เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เค•เคนเคฒाเคคा เคนै เคญाเคฐเคค เคฎें เคช्เคฐเคคि เคนเคœाเคฐ เคชुเคฐुเคทों เคชเคฐ เคธ्เคค्เคฐिเคฏों เค•ी เคธंเค–्เคฏा เค•ो เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เค•เคนा เคœाเคคा เคนै
        21. เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคธंเคฐเคšเคจा เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै
          เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคธंเคฐเคšเคจा เคฎें เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ी เคฎाเคชเคจे เคฏोเค—्เคฏ เคตिเคถेเคทเคคाเค“ं เคœैเคธे เค†เคฏु เคธंเคฐเคšเคจा, เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค, เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคจเค—เคฐीเคฏ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคธंเค—เค เคจ, เคธाเค•्เคทเคฐเคคा, เคต्เคฏเคตเคธाเคฏ เค†เคฆि เคชเคนเคฒूเค“ (เค˜เคŸเค•ों)เค•ा เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै
        22. เคญाเคฐเคค เค•े เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐो เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          1.เค‡เคฃ्เคกो-เคฏूเคฐोเคชीเคฏเคจ/เคนिเคจ्เคฆ-เคฏूเคฐोเคชीเคฏ เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐ เคฏा เค†เคฐ्เคฏ 
          2.เคฆ्เคฐเคตिเค™िเคฏเคจ เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐ 
          3.เคธाเค‡เคจो-เคคिเคฌ्เคฌเคคเคจ् /เคšीเคจी เคคिเคฌ्เคฌเคค เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐ เคฏा เค•िเคฐाเคฅ
          4.เค†เคธ्เคŸ्เคฐो-เคเคถिเคฏाเคŸिเค•  เคญाเคทा เคชเคฐिเคตाเคฐ เคฏा เคจिเคทाเคฆ
        23. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐเคคा เค•े เคชเคถ्เคšाเคค เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เคนोเคจे เค•े เคฎुเค–्เคฏ เค•ाเคฐเคฃ เคฒिเค–िเค
          1. เคถैเค•्เคทเคฃिเค• เคธुเคตिเคงाเค“ं เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ
          2. เค†เคฎ เคœเคจเคคा เคฎें เคœाเค—เคฐूเค•เคคा
          3. เคถिเค•्เคทा เค•े เคช्เคฐเคคि เคธเคฐเค•ाเคฐी เคจीเคคिเคฏां
          4. เคฏाเคคाเคฏाเคค เค•ी เคธुเคตिเคงाเค“ं เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ
        24. เคญाเคฐเคค เคฎें เคจเค—เคฐीเคฏ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•े เค•ाเคฐเคฃ  เคฒिเค–िเค
          1. เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคฐोเคœเค—ाเคฐ เค•े เค…เคญाเคต
          2.เคจเค—เคฐीเคฏ เค†เค•เคฐ्เคทเคฃ
          3.เค”เคฆ्เคฏोเค—िเค•ीเค•เคฐเคฃ
          4.เคถिเค•्เคทा เค•ा เคช्เคฐเคธाเคฐ
          5.เคชเคฐिเคตเคนเคจ เคเคตं เคธंเคšाเคฐ เค•े เคธाเคงเคจों เค•ा เคตिเค•ाเคธ
          6.เค•ृเคทि เค•ा เค…เคฒाเคญเค•ाเคฐी เคนोเคจा
          7.เคฒเค˜ु เคต เค•ुเคŸीเคฐ เค‰เคฆ्เคฏोเค—ों เค•ी เคธเคฎाเคช्เคคि
          8.เคจเค—เคฐों เคฎें เค—ांเคตो เค•ी เค…เคชेเค•्เคทा เค…เคงिเค• เคธुเคตिเคงाเคं 
        25. เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐเคจे เคตाเคฒे เค•ाเคฐเค• เคฒिเค–िเค (Board Exam 2020)
          เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เค•िเคธी เคญी เคธเคญ्เคฏ เคธเคฎाเคœ เค•े เคตिเค•ाเคธ เค•ा เคฎाเคชเคฆंเคก เคนै เคœिเคธเค•ा เคช्เคฐเคญाเคต เคœเคจเคคा เค•े เคฎाเคจเคธिเค•, เคถाเคฐीเคฐिเค• เคต เค†เคฐ्เคฅिเค• เคธ्เคฅिเคคि เคชเคฐ เคชเคก़เคคा เคนै เคญाเคฐเคค เคฎें เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เค•ुเคฒ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคฎें เค‰เคจ เคฒोเค—ों เค•ी เคธंเค–्เคฏा เค•ो เค‡ंเค—िเคค เค•เคฐเคคी เคนै เคœो เคธाเคงाเคฐเคฃ เคญाเคทा เคฎे เคชเคข़ें, เคฒिเค– เคต เคธเคฎเค เคธเค•े।
          เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐเคจे เคตाเคฒे เค•ाเคฐเค•
          1.เค…เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เค•ा เคช्เคฐเคธाเคฐ 2.เคฎूเคฒ्เคฏ เคช्เคฐเคฃाเคฒी
          3.เคจเค—เคฐीเค•เคฐเคฃ เค•ा เคธ्เคคเคฐ     4.เคถैเค•्เคทिเค• เคธुเคตिเคงाเค“ं เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा
          5.เคœीเคตเคจ เคธ्เคคเคฐ                6.เคฏाเคคाเคฏाเคค เคต เคธंเคšाเคฐ เค•े เคธाเคงเคจ
          7.เคœाเคคीเคฏ เคธंเคฐเคšเคจा           8.เคธเคฎाเคœ เคฎें เคธ्เคค्เคฐिเคฏों เค•ी เคธ्เคฅिเคคि
          9.เคคเค•เคจीเค•ी เคตिเค•ाเคธ       10.เคธाเคฐ्เคตเคœเคจिเค• เคจीเคคि
        26. เคญाเคฐเคค เคฎें เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เค•เคฎ เคนोเคจे เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฒिเค–िเค
          1.เคฌाเคฒिเค•ाเค“ं เค•ी เค…เคชेเค•्เคทा เคฌाเคฒเค•ों เค•ो เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค•เคคा เคฆेเคจा- เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธเคฎाเคœ เคฎें เคชुเคค्เคฐ เค•ी เค‡เคš्เค›ा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฒเคกเค•िเคฏो เค•ो เคœเคจ्เคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต เค—เคฐ्เคญ เคฎें เคนी เคฎाเคฐ เคฆिเคฏा เคœाเคคा เคนै
          2.เคฌाเคฒ เคตिเคตाเคน- เคฌाเคฒ เคตिเคตाเคน เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฌाเคฒिเค•ाเค“ं เค•ी เค•เคฎ เค‰เคฎ्เคฐ เคฎें เคฎाเคคृเคค्เคต เคญाเคฐ เคต เค–เคฐाเคฌ เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคช्เคฐเคธเคต เค•ाเคฒ เคฎें เคฎृเคค्เคฏु เคนो เคœाเคคी เคนै
          3.เคธ्เคค्เคฐिเคฏों เค•ी เค†เคฐ्เคฅिเค• เคชเคฐเคคंเคค्เคฐเคคा- เคญाเคฐเคค เคฎें เคธ्เคค्เคฐिเคฏाँ เค†เคฐ्เคฅिเค• เคฐूเคช เคธे เคชुเคฐूเคทों เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคฐเคนเคคी เคนै เค…เคคः เค—เคฐीเคฌी เคฎें เค†เคฐ्เคฅिเค• เคธंเค•เคŸों เคธे เคœूเคเคจे, เคšिเคจ्เคคाเค—्เคฐเคธ्เคค เคฐเคนเคจे เคต เคช्เคฐเคฏाเคช्เคค เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคธेเคตाเค“ं เค•े เค…เคญाเคต เคฌाเคฒिเค•ाเค“ं เค•ी เค•เคฎ เค‰เคฎ्เคฐ เคฎें เคฎृเคค्เคฏु เคนो เคœाเคคी เคนै
          4.เคฌाเคฒिเค•ा เคถिเค•्เคทा เค•ा เค…เคญाเคต- เคฌाเคฒिเค•ा เคถिเค•्เคทा เค•े เค…เคญाเคต เคฎें เคธ्เคค्เคฐिเคฏाँ เค†เคฐ्เคฅिเค• เคฐूเคช เคธे เค†เคค्เคฎ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคจเคนीं เคนै เค…เคคः เคตे เคธ्เคตเคฏं เค•े เคธाเคฅ เคนुเค เคธाเคฎाเคœिเค•, เคฎाเคจเคธिเค• เคต เคถाเคฐीเคฐिเค• เค…เคจ्เคฏाเคฏ เค•ा เคช्เคฐเคคिเคฐोเคง เคจเคนी เค•เคฐ เคชाเคคी เคนै
          5.เคจเค—เคฐीเค•เคฐเคฃ เคฎें เคตृเคฆ्เคงि- เคจเค—เคฐीเค•เคฐเคฃ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เค—्เคฐाเคฎीเคฃ เคต เคจเค—เคฐीเคฏ เคฒिंเค—ाเคจुเคชाเคค เคฎें เค…เคธเคจ्เคคुเคฒเคจ เคชैเคฆा เคนोเคคा เคนै 
        27. เคญाเคฐเคค เคฎें เคช्เคฐเคœाเคคीเคฏ เคธंเค—เค เคจ เค•ी เคตिเคตेเคšเคจा เค•ीเคœिเค
          1.เคจिเค—्เคฐिเคŸो- เคฏे เคญाเคฐเคค เค•े เคช्เคฐเคฅเคฎ เคฎूเคฒ เค†เคฆिเคตाเคธी เคนै เค‡เคจเค•ा เค•เคฆ เคต เคธिเคฐ  เค›ोเคŸा, เคฒเคฒाเคŸ เค‰เคญเคฐा เคนुเค†, เคฌाเคฒ เคธुเคจ्เคฆเคฐ เคต เคฐंเค— เค•ाเคฒा เคนोเคคा เคนै เคญाเคฐเคค เคฎें เคจाเค—ाเคฒैเคฃ्เคก เค•ी เค…ंเค—เคฎाเคฒी เคจाเค—ाเคฒैเคฃ्เคก เคต เคाเคฐเค–ंเคก เค•ी เคฌाเคกเค—िเคธ เคœเคจเคœाเคคि เค‡เคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เคตिเคถेเคทเคคाเคं เคฐเค–เคคी เคนै 
          2.เคช्เคฐोเคŸो-เค†เคธ्เคŸ्เคฐेเคฒाเค‡เคŸ - เคฏเคน เคญाเคฐเคค เค•ी เคฎूเคฒ เคช्เคฐเคœाเคคि เคนै เค‡เคจเค•े เคฌाเคฒ เค˜ुंเค˜เคฐाเคฒे, เค•เคฆ เค›ोเคŸा, เคนोเค  เคฎुเค™े เคนुเค เคต เคฐंเค— เค—เคนเคฐा เคญूเคฐा เคนोเคคा เคนै เคฎुเคฃ्เคกा, เคธंเคฅाเคฒ, เค•ोเคฒ เคต เคญीเคฒ เค‡เคธी เคช्เคฐเคœाเคคि เค•े เคตंเคถเคœ เคนै 
          3. เคฎंเค—ोเคฒाเค‡เคก- เคฏे เคšीเคจ เคต เคฎंเค—ोเคฒिเคฏा เคธे เค†เคฏी เคนुเคˆ เคช्เคฐเคœाเคคि เคนैं เค‡เคจเค•ा เคฎुंเคน เคšเคช्เคช, เค—ाเคฒ เค‰เคญเคฐे เคนुเค เคต เค†ंเค–ें เคฌाเคฆाเคฎ เคœैเคธी เคนोเคคी เคนै เคญाเคฐเคค เคฎें เคฏเคน เคช्เคฐเคœाเคคि เคฎुเค–्เคฏเคคः เคชूเคฐ्เคตोเคค्เคคเคฐ เคฐाเคœ्เคฏों เคฎें เคชाเคฏी เคœाเคคी เคนै 
          4.เคญूเคฎเคง्เคฏ เคธाเค—เคฐीเคฏ- เค‡เคธ เคช्เคฐเคœाเคคि เค•ा เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธंเคธ्เค•ृเคคि เคฎें เคตिเคถेเคท เคฎเคนเคค्เคต เคนै เคช्เคฐाเคšीเคจ เคญूเคฎเคง्เคฏ เคธाเค—เคฐीเคฏ เคช्เคฐเคœाเคคि, เคญूเคฎเคง्เคฏ เคธाเค—เคฐीเคฏ เคช्เคฐเคœाเคคि เคต เคชूเคฐ्เคตी เคญूเคฎเคง्เคฏ เคธाเค—เคฐीเคฏ เคช्เคฐเคœाเคคि 
          5.เคจाเคฐ्เคกिเค• - เคฏเคน เคช्เคฐเคœाเคคि เคญाเคฐเคค เคฎें เคธเคฌเคธे เค…เคจ्เคค เคฎें เค†เคˆ।
        28. เค†เคฏु เคธंเคฐเคšเคจा เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญाเคฐเคค เค•ी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ เค•ीเคœिเค
          เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เคตिเคญिเคจ्เคจ เค†เคฏु เคตเคฐ्เค—ों เค•े  เค…เคจुเคธाเคฐ เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ เค†เคฏु  เคธंเคฐเคšเคจा เค•เคนเคฒाเคคा เคนै เค†เคฏु เคธंเคฐเคšเคจा เคธे เคถ्เคฐเคฎ เคถเค•्เคคि, เค†เคถ्เคฐिเคค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคต เค•ाเคฐ्เคฏเคถीเคฒ เคœเคจเคธँเค–्เคฏा เค•ी เคœाเคจเค•ाเคฐी เคฎिเคฒเคคी เคนै
          เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ो เคคीเคจ เคญाเค—ों เคฎें เคฌांเคŸा เค—เคฏा เคนै
          1.เค•िเคถोเคฐ เคตเคฐ्เค— (15 เคตเคฐ्เคท เคธे เค•เคฎ เค†เคฏु)- เคญाเคฐเคค เคฎें 29.5% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•िเคถोเคฐ/เคฌाเคฒ เค†เคฏुเคตเคฐ्เค— เค•ी เคนै เคฏเคน เค†เคถ्เคฐिเคค เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— เคนै เค•िเคถोเคฐ เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— เค•ा เค‰เคš्เคš เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคญเคตिเคท्เคฏ เคฎें เคคीเคต्เคฐ เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เค•ो เค‡ंเค—िเคค เค•เคฐเคคा เคนै
          2.เคช्เคฐोเคข เคฏा เคฏुเคตा เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— (15 เคธे 59 เคตเคฐ्เคท)- เคญाเคฐเคค เคฎें 62.5% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคช्เคฐोเคข เคฏा เคฏुเคตा เค†เคฏुเคตเคฐ्เค— เค•ी เคนै เคญाเคฐเคค เคฎें  เค‡เคธ เค†เคฏुเคตเคฐ्เค— เค•ी เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคธเคฌเคธे เค…เคงिเค• เคนै เคฏเคน เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— เค•ाเคฐ्เคฏเคถीเคฒ เคœเคจเคธंंเค–्เคฏा เค•ा เคนै
          3.เคตृเคฆ्เคง เค†เคฏु เคตเคฐ्เค—( 60 เคตเคฐ्เคท เคธे เค…เคงिเค•)- เคญाเคฐเคค เคฎें 8.0% เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคง เค†เคฏुเคตเคฐ्เค— เค•ी เคนै เคฏเคน เค†เคถ्เคฐिเคค เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เคตเคฐ्เค— เคนै เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏเคฏ เคธेเคตाเค“ं เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคตृเคฆ्เคง เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ा เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคฌเคข़ เคฐเคนा เคนै 

        เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ, เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคเคตं เคชोเคทเคฃीเคฏ เคตिเค•ाเคธ

        1. เค…เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ เคธเคฎाเคช्เคฏ เค•्เคฏों เคนोเคคे เคนैं
          เค…เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เคฎें เคช्เคฐเคœเคจเคจ เค•्เคทเคฎเคคा เคจเคนीं  เคชाเคฏी เคœाเคคी เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคฏे เคธंเคธाเคงเคจ เค…เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคต เคธเคฎाเคช्เคฏ เคนोเคคे เคนै
        2. เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ เค…เคธเคฎाเคช्เคฏ เค•्เคฏों เคนोเคคे เคนैं
          เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เคฎें เคช्เคฐเคœเคจเคจ เค•्เคทเคฎเคคा เคชाเคฏी เคœाเคคी เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคฏे เคธंเคธाเคงเคจ เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคต เค…เคธเคฎाเคช्เคฏ เคนोเคคे เคนै
        3. เคฎाเคจเคต เค•ो เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคœเคจเค• เค•्เคฏों เค•เคนเคคे เคนैं
          เคฎाเคจเคต เคจे เค…เคชเคจे เคถ्เคฐเคฎ เคเคตं เคคเค•เคจीเค•ी เคœ्เคžाเคจ เคฆ्เคตाเคฐा เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค•िเคฏा  เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคฎाเคจเคต เค•ो เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคœเคจเค• เค•เคนเคคे เคนै
        4. เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐाเค—เคค เคธंเคธाเคงเคจ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค  (Board Exam 2020)
          เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคช्เคฐाเคšीเคจ เค•ाเคฒ เคธे เค•िเคฏा เคœा เคฐเคนा เคนै เค‰เคจ्เคนें เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐाเค—เคค เคŠเคฐ्เคœा เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เค•ोเคฏเคฒा, เคชेเคŸ्เคฐोเคฒिเคฏเคฎ, เคœเคฒ เคŠเคฐ्เคœा 
        5. เค—ैเคฐ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐाเค—เคค เคธंเคธाเคงเคจ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค…เคญीเค…เคญी เคถुเคฐू เคนुเค† เคนै เค‰เคจ्เคนें เค—ैเคฐ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐाเค—เคค เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เคธौเคฐ เค‰เคฐ्เคœा, เคชเคตเคจ เคŠเคฐ्เคœा, เคœ्เคตाเคฐीเคฏ เคŠเคฐ्เคœा, เคญूเคคाเคชीเคฏ เคŠเคฐ्เคœा 
        6. เคธंเคธाเคงเคจों เค•े เคชुเคจ: เคšเค•्เคฐเคฃ เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै
          เคงाเคคुเค“ं เค•े เคธ्เค•्เคฐेเคช,เค•เคฐเคคเคจ เค†เคฆि เค•ो เค—เคฒाเค•เคฐ เคชुเคจः เค‰เคชเคฏोเค— เคฎें เคฒाเคจा เคชुเคจเคฐ्เคšเค•्เคฐเคฃ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै เคชुเคจเคฐ्เคšเค•्เคฐเคฃ เคฆ्เคตाเคฐा เคงाเคคुเค“ं เค•ो เค—เคฒाเค•เคฐ เค‰เคจเค•ा เค•เคˆ เคฌाเคฐ เค‰เคชเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนैै 
        7. เคธंเคธाเคงเคจ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै เคฏเคน เค•्เคฏों เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै (Board Exam 2020)
          เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคจिเคฏोเคœिเคค, เคตिเคตेเค•เคชूเคฐ्เคฃ, เคฎिเคคเคต्เคฏเคฏเคคाเคชूเคฐ्เคฃ, เคตिเคจाเคถ เคฐเคนिเคค เคคเคฅा เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเคจुเคธाเคฐ เคฒเคฎ्เคฌे เคธเคฎเคฏ เคคเค• เค‰เคชเคฏोเค— เคธंเคธाเคงเคจ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै  เคญाเคตी เคชीเคขिเคฏों เค•े เคฒिเค เคธंเคธाเคงเคจों เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–เคจे เค•े เคฒिเค เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै
        8. เคธंเคธाเคงเคจ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคฎें เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เค•เคฐเคจे เคตाเคฒे เคšाเคฐ
          เค•ाเคฐเค• เคฒिเค–िเค

          (i) เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตिเคธ्เคซोเคŸ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฌเคขเคคी เคฎाเคจเคตीเคฏ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเคं
          (ii) เค”เคฆ्เคฏोเค—ीเค•เคฐเคฃ, เคจเค—เคฐीเคฏเค•เคฐเคฃ เคต เคชเคฐिเคตเคนเคจ เคฎें เคคीเคต्เคฐ เคตृเคฆ्เคงि
          (iii) เคชเคถ्เคšिเคฎ เค‰เคชเคญोเค•्เคคाเคตाเคฆी เคธंเคธ्เค•ृเคคि
           (iv) เค…เคงिเค•เคคเคฎ เคตिเค•ाเคธ เค•ी เคช्เคฐเคตृเคคि 
        9. เคชोเคทเคฃीเคฏ เคตिเค•ाเคธ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं
          เคฎाเคจเคต เค•ी เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•ी เคชूเคฐ्เคคि เค•े เคธाเคฅ เคญाเคตी เคชीเคขिเคฏों เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•ो เคง्เคฏाเคจ เคฎें เคฐเค–เคคे เคนुเค เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เค•े เคธाเคฅ เคธเคจ्เคคुเคฒिเคค, เคตिเคตेเค•เคชूเคฐ्เคฃ, เคฎिเคคเคต्เคฏเคฏเคคाเคชूเคฐ्เคฃ เคต เคตिเคจाเคถ เคฐเคนिเคค เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจा เคชोเคทเคฃीเคฏ เคตिเค•ाเคธ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै
        10. เคธंเคธाเคงเคจ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं
          เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคฎें เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคช्เคฐเคค्เคฏेเค• เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคœिเคจเค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐ เคฎाเคจเคต เค…เคชเคจी  เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•ी เคชूเคฐ्เคคि เค•เคฐเคคा เคนै เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै
          เคœिเคฎ्เคฎเคฐเคฎेเคจ "เคธंเคธाเคงเคจ เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เคคเคฅा เคธाเคฎाเคœिเค• เคฒเค•्เคท्เคฏो เค•ी เคชूเคฐ्เคคि เค•เคฐเคจे เค•े เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•เคฐเคจा เคนै"
        11. เค•ोเคˆ เคญी เคตเคธ्เคคु เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคฌ เคฌเคจเคคी เคนै
          เคœเคฌ 1. เคตเคธ्เคคु เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคธंเคญเคต เคนो
                2. เคœिเคธเคฎें เคจिเคถ्เคšिเคค เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคชूเคฐ्เคคि เค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เคนो
                3. เคฐूเคช เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคฆ्เคตाเคฐा เค‰เคธे เคฎूเคฒ्เคฏเคตाเคจ เคเคตं เค‰เคชเคฏोเค—ी เคฌเคจाเคฏा           เคœा เคธเค•े
                4.เค‰เคธ เคตเคธ्เคคु เค•े เคฆोเคนเคจ เคฏोเค—्เคฏ เคฎाเคจเคต เคธंเคธाเคงเคจ เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคนो
        12. เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ เค•ीเคœिเค
          (i) เคŠเคฐ्เคœा เคถเค•्เคคि เคธंเคธाเคงเคจ -เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•े เค‰เคชเคฏोเค— เคธे เคŠเคฐ्เคœा เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै เคŠเคฐ्เคœाเคถเค•्เคคि เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เคชैเคŸ्เคฐोเคฒिเคฏเคฎ,เค•ोเคฏเคฒा, เคชเคตเคจ เคŠเคฐ्เคœा, เคธौเคฐ เคŠเคฐ्เคœा
          (ii) เค—ैเคฐ เคŠเคฐ्เคœा เคธंเคธाเคงเคจ- เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคš्เคšे เคฎाเคฒ เค”เคฐ เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค‰เคฆ्เคฏोเค— เคฎें เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै เค—ैเคฐ เคŠเคฐ्เคœा เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เคœैเคธे เค–เคจिเคœ เคธंเคธाเคงเคจ
        13. เค‰เคชเคฏोเค— เค•ी เคธเคคเคค्เคคा เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ เค•ीเคœिเค
          1.เค…เคจเคต्เคฏ्เค•ाเคฐाเคจीเคฏ/เคธिเคฎिเคค/เค…เคธเคฎाเคช्เคฏ เคธเคธाเคงเคจ-เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค•ा เคเค• เคฌाเคฐ เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐ เคฒेเคจे เค•े เคฌाเคฆ เคจเคตीเคจीเค•เคฐเคฃ เคจเคนीं เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै  เคœैเคธे เค•ोเคฏเคฒा, เคชेเคŸ्เคฐोเคฒिเคฏเคฎ, เค–เคจिเคœ
          2.เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ/ เค…เคธिเคฎिเคค/ เคธเคฎเคช्เคฏ เคธเคธाเคงเคจ-เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค•ा เคเค• เคฌाเคฐ เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐ เคฒेเคจे เค•े เคฌाเคฆ เคจเคตीเคจीเค•เคฐเคฃ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै  เคธौเคฐ เคŠเคฐ्เคœा, เคญूเคคाเคชीเคฏ เคŠเคฐ्เคœा, เคชเคตเคจ เคŠเคฐ्เคœा
        14. เคธ्เคตाเคฎिเคค्เคต เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ เค•ीเคœिเค
          (i) เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคธंเคธाเคงเคจ- เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เคชเคฐ เค•िเคธी เคต्เคฏเค•्เคคि  เคฏा เคชเคฐिเคตाเคฐ เค•ा เค…เคงिเค•ाเคฐ เคนोเคคा เคนै เคœैเคธे  เคฎเค•ाเคจ,เคญूเคฎि
          (ii) เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธंเคธाเคงเคจ- เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เคชเคฐ เคเค• เคฐाเคท्เคŸ्เคฐ เค•ा เค…เคงिเค•ाเคฐ เคนोเคคा เคนै  เคœैเคธे- เคœเคจเคธंเค–्เคฏा, เค–เคจिเคœ
          (iii)เค…เคจ्เคคเคฐ्เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธंเคธाเคงเคจ - เคœिเคจ เคธंเคธाเคงเคจों เคชเคฐ เคชूเคฐे เคตिเคถ्เคต เค•ा เค…เคงिเค•ाเคฐ เคนोเคคा เคนै เคœैเคธे เคธเคฎเคธ्เคค เคญौเคคिเค• เคต เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ
        15. เค‰เคค्เคชाเคฆ เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคตเคฐ्เค—ीเค•เคฐเคฃ เค•ीเคœिเค
          (i) เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ- เคœैเคตिเค• เค˜เคŸเค•ों เคธे เคธเคฎ्เคฌंเคงिเคค เคธंเคธाเคงเคจ เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เคฎें เคช्เคฐเคœเคจเคจ เค•्เคทเคฎเคคा เคชाเคฏी เคœाเคคी เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคฏे เคธंเคธाเคงเคจ เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคต เค…เคธเคฎाเคช्เคฏ เคนोเคคे เคนै เคœैเคธेे เคฎाเคจเคต เคธंเคธाเคงเคจ,เคชเคถु เคธंเคธाเคงเคจ, เคตเคจ เคธंเคธाเคงเคจ
           (ii) เค…เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ- เคœเค™ เคคเคฅा เคจिเคฐ्เคœीเคต เค˜เคŸเค•ों เคธे เคธเคฎ्เคฌंเคงिเคค เคธंเคธाเคงเคจ เค…เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจ เค•เคนเคฒाเคคे เคนै เค…เคœैเคตिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เคฎें เคช्เคฐเคœเคจเคจ เค•्เคทเคฎเคคा เคจเคนीं  เคชाเคฏी เคœाเคคी เคนै เค‡เคธเคฒिเค เคฏे เคธंเคธाเคงเคจ เค…เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคต เคธเคฎाเคช्เคฏ เคนोเคคे เคนै  เคœैเคธे เค–เคจिเคœ เคธंเคธाเคงเคจ เคŠเคฐ्เคœा เคธंเคธाเคงเคจ เคญूเคฎि เคธंเคธाเคงเคจ, เคœเคฒ เคธंเคธाเคงเคจ
        16. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชोเคทเคฃीเคฏ เคตिเค•ाเคธ เคนेเคคु เคšाเคฐ เคธुเคाเคต เคฒिเค–िเค 
          1.เคจเคฆिเคฏों เคชเคฐ เคฌांเคง เคฌเคจाเค•เคฐ เคชेเคฏเคœเคฒ เค†เคชूเคฐ्เคคि, เคœเคฒ เคตिเคฆ्เคฏुเคค เคต เคธिंเคšाเคˆ เคธुเคตिเคงाเค“ं เคธे เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เคฌเคข़ाเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै เคธाเคฅ เคนी เคฎृเคฆा เค…เคชเคฐเคฆเคจ เคต เคฌाเคข़ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ, เคตृเค•्เคทाเคฐोเคชเคฃ เคคเคฅा เคฎเคค्เคธ्เคฏ เคชाเคฒเคจ เคญी เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
          2.เค–เคจिเคœ เคธंเคธाเคงเคจ เคธंเคชเคจ्เคจ เคช्เคฐเคฆेเคถों เคฎें เค”เคฆ्เคฏोเค—ीเค•เคฐเคฃ เคฆ्เคตाเคฐा เคตिเค•ाเคธ เค•ी เค—เคคि เคฌเคข़ाเคˆ เคœा เคธเค•เคคी เคนै
          3.เค•เคš्เคšे เคฎाเคฒ เค•े เคธ्เคฅाเคจीเคฏ เค‰เคชเคฏोเค— เคธे เคฐोเคœเค—ाเคฐ เค•े เค…เคตเคธเคฐों เคฎें เคตृเคฆ्เคงि เคคเคฅा เค•เคฎ เคฒाเค—เคค เคชเคฐ เค‰เคค्เคชाเคฆเคจ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
          4.เคญाเคฐเคค เคœैเคธे  เคฎाเคจเคต เคถเค•्เคคि เค†เคงिเค•्เคฏ เคตाเคฒे เคฆेเคถ เคฎें เคถ्เคฐเคฎ เค†เคงाเคฐिเคค เคช्เคฐौเคฆ्เคฏोเค—िเค•ी เค…เคชเคจाเคฏा เคœाเคฏे ।
        17. เคธंเคธाเคงเคจ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•े เค‰เคชाเคฏ เคฌเคคाเค‡เค
           (1) เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคชเคฐ เคช्เคฐเคญाเคตी เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ- เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคธे เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคถोเคทเคฃ เคนोเคจे เคฒเค—เคคा เคนै เคเคตं เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคธंเคธाเคงเคจ เคธเคฎाเคช्เคค เคนोเคจे เคฒเค—เคคे เคนैं เค…เคคः เคธंเคธाเคงเคจों เค•े เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคนेเคคु เคœเคจเคธंเค–्เคฏा เคตृเคฆ्เคงि เคชเคฐ เคช्เคฐเคญाเคตी เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै
           (2) เคจिเคฏोเคœเคจ เคฎें เคธเคฎเค—्เคฐ เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ- เคฆेเคถ เค•े เคฒिเค เคฏोเคœเคจा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคเคตं เค•्เคฐिเคฏाเคจ्เคตเคฏเคจ เคฎें เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เค•ो เคเค• เค‡เค•ाเคˆ เคฎाเคจเค•เคฐ เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เค•े เคตिเคญिเคจ्เคจ เค˜เคŸเค•ों เค•ा เคธเคฎुเคšिเคค เค‰เคชเคฏोเค— เคเคตं เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
           (3) เค—ैเคฐ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐाเค—เคค เคŠเคฐ्เคœा เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค—- เคŠเคฐ्เคœा เค•े เค—ैเคฐ เคชเคฐंเคชเคฐाเค—เคค เคธंเคธाเคงเคจ เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคเคตं เค†เคธเคฎाเคช्เคฏ เคนोเคคे เคนैं เค…เคคः เค‡เคจเค•े เค‰เคชเคฏोเค— เคธे เคœीเคตाเคถ्เคฎ เค‡ंเคงเคจो เค•ी เคฌเคšเคค เค•ी เคœा เคธเค•เคคा เคนै
           (4)เคœैเคตिเค• เคธเคจ्เคคुเคฒเคจ- เคœैเคตिเค• เคธंเคคुเคฒเคจ เค•ो เคง्เคฏाเคจ เคฎें เคฐเค–เค•เคฐ เค•िเค เค—เค เค†เคฐ्เคฅिเค• เคจिเคฏोเคœเคจ เคธे เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคธंเคคुเคฒเคจ เคต เคธंเคธाเคงเคจों เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เคฌเคจी เคฐเคนเคคी เคนै
           (5)เคชुเคจเคฐ्เคšเค•्เคฐเคฃ- เคชुเคจเคฐ्เคšเค•्เคฐเคฃ เคฆ्เคตाเคฐा เคงाเคคुเค“ं เค•ो เค—เคฒाเค•เคฐ เค‰เคจเค•ा เค•เคˆ เคฌाเคฐ เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
           (6) เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคฌเคนुเคฆेเคถीเคฏ เค‰เคชเคฏोเค—- เคฌเคนुเค‰เคฆ्เคฆेเคถीเคฏ เคฏोเคœเคจाเค“ं เค•े เคฆ्เคตाเคฐा เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै
           (7)เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค•เคคा เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เค‰เคชเคฏोเค—- เคธिเคฎिเคค เคต เคธเคฎाเคช्เคฏ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•ेเคตเคฒ เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคเคตं เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคฎเคนเคค्เคต เค•े เค•ाเคฐ्เคฏों เคฎें เค•िเคฏा เคœाเคจा เคšाเคนिเค
           (8) เคตैเค•เคฒ्เคชिเค• เคธंเคธाเคงเคจों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค—- เค…เคจเคต्เคฏเค•เคฐเคฃीเคฏ เคธंเคธाเคงเคจों เค•े เคตिเค•เคฒ्เคชों เค•ी เค–ोเคœ เค•เคฐ เค‰เคจเค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจे เคธे เคฏे เคธंเคธाเคงเคจ เค†เคจे เคตाเคฒी เคชीเคข़िเคฏों เค•े เคฒिเค เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคฐเคน เคธเค•เคคे เคนैं


        1. เคญोเคœเคจ เคเคตं เคฎाเคจเคต เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ

        1. เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคฎाเคจเคต เค•ा เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•िเคคเคจा เคนोเคคा เคนै
          120/80( เคธिเคธ्เคŸोเคฒिเค• /เคกाเคฏाเคธ्เคŸोเคฒिเค•)
        2. เคคंเคฌाเค•ू เคฎें เค•ौเคจ เคธा เคนाเคจिเค•ाเคฐเค• เคคเคค्เคต เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै
          เคจिเค•ोเคŸीเคจ
        3. เค…เคซीเคฎ เคฎें เคชाเค เคœाเคจे เคตाเคฒे เคเคฒ्เค•เคฒॉเค‡เคก เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–ो
          เคฎाเคฐ्เคซिเคจ, เคจिเค•ोเคŸीเคจ, เคชैเคชेเคตเคฐिเคจ, เค•ोเคกीเคจ
        4. เค…เคซीเคฎ เคฎें เคชाเค เคœाเคจे เคตाเคฒे เค•िเคธ เคเคฒ्เค•ेเคฒाเค‡เคก เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฆเคฐ्เคฆ เคจिเคตाเคฐเค• เคฆเคตा เคฌเคจाเคจे เคฎें เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै
          เคฎाเคฐ्เคซिเคจ เคต เค•ोเคกीเคจ
        5. เคตिเคŸाเคฎिเคจ A เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจเคธा เคฐोเค— เคนो เคœाเคคा เคนै
          เคฐเคคौंเคงि (เค•เคฎ เคช्เคฐเค•ाเคถ เคฏा เคฐाเคค เคฎें เคฆिเค–ाเคˆ เคจเคนीं เคฆेเคจा)
        6. เคตिเคŸाเคฎिเคจ B1 เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจเคธा เคฐोเค— เคนोเคคा เคนै
          เคฌेเคฐी- เคฌेเคฐी
        7. เคตिเคŸाเคฎिเคจ B₁ เค•ा เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคฅाเคฏเคฎिเคจ
        8. เคตिเคŸाเคฎिเคจ B₂ เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจเคธा เคฐोเค— เคนो เคœाเคคा เคนै
          เคฐाเค‡เคฌोเคซ्เคฒेเคตिเคจोเคธिเคธ
        9. เคตिเคŸाเคฎिเคจ B₂ เค•ा เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เคจाเคฎ เคฌเคคाเค‡เค
          เคฐाเค‡เคฌोเคซ्เคฒेเคตिเคจ
        10. เคตिเคŸाเคฎिเคจ B₃ เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจเคธा เคฐोเค— เคนो เคœाเคคा เคนै
          เคชेเคฒेเค—्เคฐा (เคœीเคญ เคต เคค्เคตเคšा เคชเคฐ เคชเคชเคก़िเคฏां เคชเคก़เคจा)
        11. เคตिเคŸाเคฎिเคจ B₃ เค•ा เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เคจाเคฎ เค•्เคฏा เคนै
          เคจिเคฏाเคธिเคจ
        12. เคตिเคŸाเคฎिเคจ C เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจเคธा เคฐोเค— เคนोเคคा เคนै
          เคธ्เค•เคฐ्เคตी( เคฎเคธूเคก़ों เคฎें เค–ूเคจ เค†เคจा เคต เคค्เคตเคšा เคชเคฐ เคšเค•เคค्เคคे เคฌเคจเคจा)
        13.  เคตिเคŸाเคฎिเคจ C เค•ा เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคเคธ्เค•ोเคฐ्เคฌिเค•เค…เคฎ्เคฒ
        14. เคตिเคŸाเคฎिเคจ D เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจเคธा เคฐोเค— เคนोเคคा เคนै (2020)
          เคฐिเค•ेเคŸ्เคธ(เคชैเคฐों เค•ी เคนเคก्เคกिเคฏों เคฎुเคก़ เคœाเคจा เคตเคน เค˜ुเคŸเคจे เคชाเคธ เคชाเคธ เค† เคœाเคจा) 
        15. เคตिเคŸाเคฎिเคจ D เค•ा เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เค•ेเคฒ्เคธिเคซेเคฐाॅเคฒ
        16. เคนเคก्เคกिเคฏों เค”เคฐ เคฆांเคคों เค•ो เคฎเคœเคฌूเคค เคฌเคจाเคจे เคฎें เค•ौเคจ เคธे เค–เคจिเคœ เคคเคค्เคต เคธเคนाเคฏเค• เคนै
          เค•ैเคฒ्เคถिเคฏเคฎ เค”เคฐ เคซाเคธ्เคซोเคฐเคธ
        17. เคฅाเคฏเคฐोเค•्เคธिเคจ เคนाเคฐ्เคฎोเคจ เค•े เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคฎें เค•ौเคจ เคธा เคคเคค्เคต เคธเคนाเคฏเค• เคนै
          เค†เคฏोเคกीเคจ
        18. เคนेเคฐोเค‡เคจ เค•िเคธเคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคी เคนै
          เค…เคซीเคฎ เคธे
        19. เคจाเคฐू เคฐोเค— เค•े เคฐोเค—เคœเคจเค• เค•ा เคจाเคฎ เคฒिเค–ो(2019)
          เค•ृเคฎि -เคก्เคฐैเค•เคจเค•ुเคฒเคธ เคฎेเคกीเคจेंเคธिเคธ
        20. เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•िเคธ เคฏंเคค्เคฐ เคธे เคฎाเคชा เคœाเคคा เคนै
          เคธ्เคซाเค‡เค—्เคฎोเคฎैเคจोเคฎीเคŸเคฐ
        21. เคฎเคฆिเคฐा เค•े เคฎुเค–्เคฏ เค˜เคŸเค• เค•ा เคธूเคค्เคฐ เคต เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          CH3CH2OH (เคเคฅिเคฒ เคเคฒ्เค•ोเคนเคฒ)
        22. เค†เคฏोเคกीเคจ เค•ी เค•เคฎी เคธे เค•ौเคจ เคธा เคฐोเค— เคนोเคคा เคนै
          เค˜ेंเค˜ा
        23. LSD เค•ा เคชूเคฐा เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคฒाเคฏเคธเคฐ्เคœिเค• เคเคธिเคก เคกाเคˆ เค‡เคฅाเค‡เคฒ เคเคฎाเค‡เคก
        24. เคนिเคฎोเค—्เคฒोเคฌिเคจ เคฎें เค•ौเคจ เคธा เคคเคค्เคต เคชाเคฏा เคœाเคคा เคนै(2019)
          เคฒौเคนा (เค†เคฏเคฐเคจ)
        25. BMI เค•ा เคชूเคฐा เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          Body Mass Index (เคถเคฐीเคฐ เคญाเคฐ เคธूเคšเค•ांเค•)
        26. เคคंเคฌाเค•ू เค•ा เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เคจाเคฎ เคต เค•ुเคฒ เค•ा เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคจिเค•ोเคŸिเคเคจा เคŸोเคฌेเค•्เค•เคฎ เคต เคธोเคฒेเคจेเคธी
        27. เคตाเคฏเคฐเคฒ เคธंเค•्เคฐเคฎเคฃ เคธे เคนोเคจे เคตाเคฒे เคฐोเค—ों เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคนेเคชेเคŸाเค‡เคŸिเคธ, เคนैเคœा, เคŸाเค‡เคซाเค‡เคก, เคชीเคฒिเคฏा เค†เคฆि
        28. เคตเคธीเคฏ เคฏเค•ृเคค เคฐोเค— เค•ा เค•ाเคฐเคฃ เค•्เคฏा เคนै ?
          เคฎเคฆिเคฐा (เค…เคฒ्เค•ोเคนเคฒ)
        29. เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं
          เคฐเค•्เคค เคตाเคนिเคจिเคฏों เคฎें เคฌเคนเคคे เคฐเค•्เคค เคฆ्เคตाเคฐा เคตाเคนिเคจिเคฏों เค•ी เคฆीเคตाเคฐों เคชเคฐ เคกाเคฒे เค—เค เคฆाเคฌ เค•ो เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•เคนเคคे เคนैं
        30. เค•ुเคชोเคทเคฃ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं
          เคฒंเคฌे เคธเคฎเคฏ เคคเค• เคœเคฌ เคชोเคทเคฃ เคฎें เค•िเคธी เคเค• เคฏा เค…เคงिเค• เคชोเคทเค• เคคเคค्เคตों เค•ी เค•เคฎी เคนो เคคो เค‡เคธे เค•ुเคชोเคทเคฃ เค•เคนเคคे เคนैं
        31. เคธเคฌเคฎ्เคฏूเค•เคธ เคซाเค‡เคฌ्เคฐोเคธिเคธ เคฐोเค— เค•्เคฏा เคนै  (2019 เคฐोเค— เค•ा เคจाเคฎ)
          เคฏเคน เคฐोเค— เค—ुเคŸเค•े เค•ा เค…เคค्เคฏเคงिเค• เคธेเคตเคจ เค•เคฐเคจे เคธे เคนोเคคा เคนै เค‡เคธเคฎें เคœเคฌเคก़े เค•ी เคฎांเคธเคชेเคถिเคฏां เค•เค ोเคฐ เคนो เคœाเคคी เคนै เค”เคฐ เคœเคฌเคก़ा เค ीเค• เคธे เค–ुเคฒเคคा เคจเคนीं เคนै
        32. เคจिเคฎ्เคจ เคฐเค•्เคคเคšाเคช เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै
          เคตเคน เคฆाเคฌ เคœिเคธเคฎें เคงเคฎเคจिเคฏों เค”เคฐ เคจเคธों เคฎें เคฐเค•्เคค เค•ा เคช्เคฐเคตाเคน เค•เคฎ เคนोเคจे เคฒเค—เคคा เคนै เคจिเคฎ्เคจ เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•เคนเคฒाเคคा เคนै เค‡เคธเค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฎเคธ्เคคिเคท्เค•, เคนृเคฆเคฏ เคคเคฅा เคตृเค•्เค•ों เคฎें เค‘เค•्เคธीเคœเคจ เคต เคชौเคท्เคŸिเค• เค†เคนाเคฐ เคจเคนीं เคชเคนुंเคš เคชाเคคा เคนै เคคเคฅा เคฏे เค…ंเค— เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคฐूเคช เคธे เค•ाเคฐ्เคฏ เคจเคนीं เค•เคฐ เคชाเคคे เคนैं
        33. เคธंเคคुเคฒिเคค เคญोเคœเคจ เค•िเคธे เค•เคนเคคे เคนैं เค‡เคธเค•े เค˜เคŸเค•ो เค•े เคจाเคฎ เคฒिเค–िเค
          เคตเคน เคญोเคœเคจ เคœिเคธเคฎें เคญोเคœเคจ เค•े เคธเคญी เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคชोเคทเค• เคชเคฆाเคฐ्เคฅ (เค˜เคŸเค•) เคœैเคธे- เค•ाเคฐ्เคฌोเคนाเค‡เคก्เคฐेเคŸ, เคช्เคฐोเคŸीเคจ, เคตเคธा, เค–เคจिเคœ เคฒเคตเคฃ, เคตिเคŸाเคฎिเคจ เคต เคœเคฒ เค‰เคšिเคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เคนो เคธंเคคुเคฒिเคค เคญोเคœเคจ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै
          เค˜เคŸเค•- เค•ाเคฐ्เคฌोเคนाเค‡เคก्เคฐेเคŸ, เคช्เคฐोเคŸीเคจ, เคตเคธा, เค–เคจिเคœ เคฒเคตเคฃ, เคตिเคŸाเคฎिเคจ เคต เคœเคฒ
        34. เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช เคธे เค•्เคฏा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคนै
          เคœเคฌ เคงเคฎเคจिเคฏों เคฎें เคฐเค•्เคค เค•ा เคฆाเคฌ เคฌเคข़ เคœाเคคा เคนै เคคो เค‰เคธ เคธ्เคฅिเคคि เค•ो เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•เคนเคคे เคนैं เคฏเคน เคšिंเคคा, เค•्เคฐोเคง, เค…เคจिเคฏเคฎिเคค เค–ाเคจเคชाเคจ, เคจเคถा เคคเคฅा เคถ्เคฐเคฎ เคนीเคจ เคœीเคตเคจ เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคนोเคคा เคนै
          1.เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•े เคฐोเค—ी เค•ो เคชोเคŸेเคถिเคฏเคฎ เคฏुเค•्เคค เคญोเคœเคจ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค
          2.เคฐेเคถे เคฏुเค•्เคค เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เค–ाเคจा เคšाเคนिเค
          3.เคธंเคคृเคช्เคค เคตเคธा เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เคจเคนीं เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค
          4.เคจिเคฏเคฎिเคค เคต्เคฏाเคฏाเคฎ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค
          5.เคจเคถा เคจเคนीं เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค
        35. เคชीเคจे เคฏोเค—्เคฏ เคœเคฒ เค•े เค—ुเคฃ เคฒिเค–िเค
          1.เคœเคฒ เค—ंเคงเคนीเคจ, เค•เคฃเคฐเคนिเคค, เคจिเคฐ्เคฎเคฒ, เคธ्เคตเคš्เค› เคเคตं เคชूเคฐ्เคฃ เคชाเคฐเคฆเคฐ्เคถी เคนोเคจा เคšाเคนिเค
          2.เคชीเคจे เคฏोเค—्เคฏ เคœเคฒ เค•ा pH เคธंเคคुเคฒिเคค เคนोเคจा เคšाเคนिเค
          3.เคœเคฒ เคฎें เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เค‘เค•्เคธीเคœเคจ เค˜ुเคฒी เคนोเคจी เคšाเคนिเค
          4.เคœเคฒ เคฎें เคนाเคจिเค•ाเคฐเค• เคธूเค•्เคท्เคฎเคœीเคต, เคตเคจเคธ्เคชเคคि เค†เคฆि เคจเคนीं เคนोเคจे เคšाเคนिเค
        36. เคคंเคฌाเค•ू  เคธेเคตเคจ เคธे เคนोเคจे เคตाเคฒी เคนाเคจिเคฏां เคฒिเค–िเค
          1.เคฎुंเคน, เคœीเคญ, เค—เคฒे เคต เคซेเคซเคคंเคก़ों เคฎें เค•ैंเคธเคฐ เคนोเคจे เค•ी เคธंเคญाเคตเคจा เคฌเคข़ เคœाเคคी เคนै
          2.เคคंเคฌाเค•ू เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เคจिเค•ोเคŸिเคจ เคงเคฎเคจिเคฏों เค•ी เคฆीเคตाเคฐों เค•ो เคฎोเคŸा เค•เคฐเคคा เคนै เคœिเคธเคธे เคฐเค•्เคค เคฆाเคฌ เคฌเคข़ เคœाเคคा เคนै 3.เค—เคฐ्เคญเคตเคคी เคฎเคนिเคฒाเค“ं เคฎें เคญ्เคฐूเคฃ เค•े เคตिเค•ाเคธ เค•ी เค—เคคि เคฎंเคฆ เคนो เคœाเคคी เคนै
          4.เคธिเค—เคฐेเคŸ เค•े เคงुเคं เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เค•ाเคฐ्เคฌเคจ เคฎोเคจोเค‘เค•्เคธाเค‡เคก เคฒाเคฒ เคฐเค•्เคค เค•เคฃिเค•ाเค“ เค•ो เคจเคท्เคŸ เค•เคฐเคคा เคนै
        37. BMI (เคถเคฐीเคฐ เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคธूเคšเค•ांเค•)  เค•्เคฏा เคนै
          BMI  (เคถเคฐीเคฐ เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคธूเคšเค•ांเค•) เค•िเคธी เคต्เคฏเค•्เคคि เค•े เคถเคฐीเคฐ เค•ी เคฒंเคฌाเคˆ เค•े เค…เคจुเคชाเคค เคฎें เคญाเคฐ เค•ा เค†ंเค•เคฒเคจ เค•เคฐเคคी เคนै BMI เค•िเคธी เคต्เคฏเค•्เคคि เค•े เคตเคœเคจ (เค•िเค—्เคฐा เคฎें) เคคเคฅा เคฒंเคฌाเคˆ (เคธेंเคฎी เคฎें) เค•े เคตเคฐ्เค— เค•ा เค…เคจुเคชाเคค เคนोเคคा เคนै BMI เค•ा เคฎाเคจ เคœเคฌ 25 เค•िเค—्เคฐा/ เคตเคฐ्เค— เคฎीเคŸเคฐ เคธे 30 เค•िเค—्เคฐा /เคตเคฐ्เค— เคฎीเคŸเคฐ เค•े เคฌीเคš เคนोเคคा เคนै เคคो เคฏเคน เคฎोเคŸाเคชे เค•ी เคชूเคฐ्เคต เคธ्เคฅिเคคि เค•เคนเคฒाเคคी เคนै เคœเคฌ BMI เค•ा เคฎाเคจ 30 เค•िเค—्เคฐा/เคตเคฐ्เค—เคฎीเคŸเคฐ เคธे เค…เคงिเค• เคนोเคคा เคนै เคคो เคฎोเคŸाเคชा เคนोเคคा เคนै
        38. เคฎเคฆिเคฐा เคธेเคตเคจ เคธे เคฎाเคจเคต เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคชเคฐ เคนोเคจे เคตाเคฒे เค•ुเคช्เคฐเคญाเคต เคฒिเค–िเค
          1.เคฎเคฆिเคฐा เค•े เคธेเคตเคจ เคธे เคถเคฐीเคฐ เค•ा เคธाเคฎंเคœเคธ्เคฏ เคเคตं เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เค•เคฎเคœोเคฐ เคนो เคœाเคคा เคนै เคœिเคธเคธे เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ी เค•ाเคฐ्เคฏ เค•्เคทเคฎเคคा เค˜เคŸ เคœाเคคी เคนै
          2.เคฎเคฆिเคฐा เคธे เคธ्เคฎเคฐเคฃ เค•्เคทเคฎเคคा เคฎें เค•เคฎी เค†เคคी เคนै เคต เคคंเคค्เคฐिเค•ा เคคंเคค्เคฐ เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคนोเคคा เคนै
          3.เคฎเคฆिเคฐा เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เคเคฒ्เค•ोเคนเคฒ เค•ो เคฏเค•ृเคค เคเคธीเคŸैเคฒ्เคกिเคนाเค‡เคก เคœैเคธे เคตिเคทैเคฒे เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคฎें เคฌเคฆเคฒ เคฆेเคคे เคนैं
          4.เคฎเคฆीเคฐा เคธे เคตเคธीเคฏ เคฏเค•ृเคค เคฐोเค— เคนो เคœाเคคा เคนै เคœिเคธเคธे เคช्เคฐोเคŸीเคจ เค”เคฐ เค•ाเคฐ्เคฌोเคนाเค‡เคก्เคฐेเคŸ เคธंเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคนोเคคा เคนै
          5.เคฎเคฆिเคฐा เคธेเคตเคจ เคธे เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ी เค†เคฐ्เคฅिเค• เคต เคธाเคฎाเคœिเค• เคช्เคฐเคคिเคท्เค ा เค•เคฎเคœोเคฐ เคนो เคœाเคคी เคนै
        39. เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคœเคฒ เค•े เค•ाเคฐ्เคฏ เคฒिเค–िเค
          1.เคถเคฐीเคฐ เค•ी เคธเคฎเคธ्เคค เค‰เคชाเคชเคšเคฏ เค•्เคฐिเคฏा เคœเคฒ เคฆ्เคตाเคฐा เคนी เคธंเคชाเคฆिเคค เคนोเคคी เคนै
          2.เคชाเคจी เค•ी เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคฎाเคค्เคฐा เคธे เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคธुเคธ्เคคी เคเคตं เคŠเคฐ्เคœा เคฌเคจी เคฐเคนเคคी เคนै
          3.เคชाเคจी เคธे เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคฐोเค— เคช्เคฐเคคिเคฐोเคงเค• เค•्เคทเคฎเคคा เคฌเคข़เคคी เคนै
          4.เคช्เคฐเคšुเคฐ เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคœเคฒ เคชीเคจे เคธे เคถเคฐीเคฐ เคฎें เค…เคจाเคตเคถ्เคฏเค• เคšเคฐ्เคฌी เคœเคฎा เคจเคนीं เคนोเคคी เคนै
          4.เค‰เคšिเคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคชाเคจी เคชीเคจे เคธे เคเคฒเคฐ्เคœी เคจเคนीं เคนोเคคी เคนै
          5.เคญเคฐเคชूเคฐ เคชाเคจी เคชीเคจे เคธे เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคชเคฅเคฐी เคจเคนीं เคนोเคคी เคนै
          6.เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคชाเคจी เคชीเคจे เคธे เคธเคฐ्เคฆी เคœुเค–ाเคฎ เคจเคนीं เคฒเค—เคคे เคนैं
        40. เคฎोเคŸाเคชा เค•्เคฏा เคนै เค‡เคธเค•े เค•ाเคฐเคฃ เคฒिเค–िเค
          เคถเคฐीเคฐ เคฎें เค…เคค्เคฏเคงिเค• เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคเค•เคค्เคฐिเคค เคตเคธा เคœเคฌ เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคชเคฐ เคนाเคจिเค•ाเคฐเค• เคช्เคฐเคญाเคต เคกाเคฒเคจे เคฒเค—เคคी เคนै เคคो เค‡เคธ เคธ्เคฅिเคคि เค•ो เคฎोเคŸाเคชा เค•เคนเคคे เคนैं เคฎोเคŸाเคชे เคธे เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—, เคฎเคงुเคฎेเคน เคต เค•ैंเคธเคฐ เคœैเคธी เคฌीเคฎाเคฐिเคฏां เคนो เคธเค•เคคी เคนै
          1.เคฎोเคŸाเคชे เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคŠเคฐ्เคœा เคธेเคตเคจ เคต เคŠเคฐ्เคœा เค•े เค‰เคชเคฏोเค— เค•े เคฌीเคš เค…เคธंเคคुเคฒเคจ
          2 เค…เคงिเค• เคšเคฐ्เคฌी เคฏुเค•्เคค เคญोเคœเคจ เค•เคฐเคจा
          3.เคœंเค• เคซूเคก เคต เค•ृเคค्เคฐिเคฎ เคญोเคœเคจ เค•เคฐเคจा
          4.เคธ्เคฅिเคฐ เคœीเคตเคจ เคฏाเคชเคจ เคœीเคจा
          5.เคต्เคฏाเคฏाเคฎ เคจเคนीं เค•เคฐเคจा
          6.เค…เคจिเคฏเคฎिเคค เค–ाเคจเคชाเคจ
        41. เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคช्เคฐोเคŸीเคจ เค•ी เค•เคฎी เคธे เคนोเคจे เคตाเคฒे เคฐोเค—ों เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•ीเคœिเค
          เค•्เคตाเคถिเค“เคฐเค•ोเคฐ
          1.เคฏเคน เคฌเคš्เคšों เคฎें เคช्เคฐोเคŸीเคจ เค•ी เค•เคฎी เคธे เคนोเคจे เคตाเคฒा เคฐोเค— เคนै
          2.เค‡เคธ เคฐोเค— เคธे เคฌเคš्เคšे เค•ा เคชेเคŸ เคซूเคฒ เคœाเคคा เคนै
          3.เคญूเค– เค•เคฎ เคฒเค—เคคी เคนै
          4.เคธ्เคตเคญाเคต เคšिเคก़เคšिเคก़ा เคนो เคœाเคคा เคนै
          5. เคค्เคตเคšा เคชीเคฒी เคต เคถुเคท्เค• เคนोเค•เคฐ เคซเคŸเคจे เคฒเค—เคคी เคนै
          เคฎेเคฐเคธ्เคฎเคธ-
          1.เคฏเคน เคฌเคš्เคšो เคฎें เคช्เคฐोเคŸीเคจ เคต เคŠเคฐ्เคœा เค•ी เค•เคฎी เคธे เคนोเคจे เคตाเคฒा เคฐोเค— เคนै
          2.เค‡เคธเคฎें เคถเคฐीเคฐ เคธूเค– เค•เคฐ เคฆुเคฐ्เคฌเคฒ เคนो เคœाเคคा เคนै
          3. เค†ंเค–ें เค•ांเคคिเคนीเคจ เคนोเค•เคฐ เค…ंเคฆเคฐ เคงंเคธ เคœाเคคी เคนै
        42. เคฆूเคทिเคค เคœเคฒ เค•े เคฆुเคท्เคช्เคฐเคญाเคต เคฒिเค–िเค
          1.เคฆूเคทिเคค เคœเคฒ เค•े เค‰เคชเคฏोเค— เคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เคฌीเคฎाเคฐिเคฏां เคœैเคธे เคนैเคœा, เคชेเคšिเคถ เค†เคฆी เคนो เคœाเคคी เคนै
          2.เค—ंเคฆे เคชाเคจी เคธे เคตाเคฏเคฐเคฒ เคธंเค•्เคฐเคฎเคฃ เค•ा เค–เคคเคฐा เคฌเคข़ เคœाเคคा เคนै เค”เคฐ เคนेเคชेเคŸाเค‡เคŸिเคธ, เคนैเคœा ,เคŸाเค‡เคซाเค‡เคก, เคชीเคฒिเคฏा เคœैเคธी เคฌीเคฎाเคฐिเคฏां เคนो เคœाเคคी เคนै
          3.เคจाเคฐू (เคฌाเคฒा) เคฐोเค— เคฆूเคทिเคค เคœเคฒ เค•े เค‰เคชเคฏोเค— เคธे เคซैเคฒเคจे เคตाเคฒी เคเค• เค–เคคเคฐเคจाเค• เคฌीเคฎाเคฐी เคนै
        43. เค–เคจिเคœ เค•ुเคชोเคทเคฃ เคธे เคนोเคจे เคตाเคฒी เคนाเคจिเคฏों เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•ीเคœिเค
          1.เคฒोเคนा- เคฐुเคงिเคฐ เค•े เคนीเคฎोเค—्เคฒोเคฌिเคจ เค•ा เคฒौเคน เคคเคค्เคต เคช्เคฐเคฎुเค– เคญाเค— เคนोเคคा เคนै เค‡เคธเค•ी เค•เคฎी เคธे เคฐเค•्เคค เคนीเคจเคคा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคœाเคคी เคนै เคคเคฅा เคšेเคนเคฐा เคชीเคฒा เคชเคก़ เคœाเคคा เคนै
          2. เค•ैเคฒ्เคถिเคฏเคฎ -เค•ैเคฒ्เคถिเคฏเคฎ เคนเคก्เคกिเคฏों เคเคตं เคฆांเคคों เค•ो เคฎเคœเคฌूเคค เคฌเคจाเคคा เคนै เค‡เคธเค•ी เค•เคฎी เคธे เคนเคก्เคกिเคฏां เค•เคฎเคœोเคฐ เคต เคญंเค—ुเคฐ เคนो เคœाเคคी เคนै เคธाเคฅ เคนी เค•ैเคฒ्เคถिเคฏเคฎ เคตिเคŸाเคฎिเคจ เคกी เค•े เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคฎें เคธเคนाเคฏเค• เคนोเคคा เคนै
          3. เค†เคฏोเคกीเคจ- เค†เคฏोเคกीเคจ เคฅाเคฏเคฐोเค•्เคธिเคจ เคนाเคฐ्เคฎोเคจ เค•े เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคฎें เคธเคนाเคฏเค• เคนै เค†เคฏोเคกीเคจ เค•ी เค•เคฎी เคธे เคฅाเคฏเคฐाเค‡เคก เค—्เคฐंเคฅि เค•ी เค•्เคฐिเคฏा เคฎंเคฆ เคชเคก़ เคœाเคคी เคนै เคคเคฅा เค—เคฒเค—ंเคก เคฏा เค˜ेंเค˜ा เคฐोเค— เคนो เคœाเคคा เคนै

          4.เคธोเคกिเคฏเคฎ เค”เคฐ เคชोเคŸेเคถिเคฏเคฎ- เคฏे เคคเคค्เคต เคฎांเคธเคชेเคถी เคธंเค•ुเคšเคจ, เคถเคฐीเคฐ เค•ा เคธंเคคुเคฒเคจ เคฌเคจाเคจेเคต เคคंเคค्เคฐिเค•ा เคคंเคค्เคฐ เค•े เค•ाเคฐ्เคฏो เคฎें เคธเคนाเคฏเค• เคนोเคคे เคนैं เค‡เคจเค•ी เค•เคฎी เคธे เค‰เค•्เคค เค•ाเคฐ्เคฏ เคธंเคšाเคฒเคจ เคฎें เคฌाเคงा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนोเค—ी
        44. เค•ोเคฒ्เคก เคก्เคฐिंเค•्เคธ เคธे เคนเคฎाเคฐे เคถเคฐीเคฐ เคชเคฐ เคชเคก़เคจे เคตाเคฒे เคนाเคจिเค•ाเคฐเค• เคช्เคฐเคญाเคต เคฌเคคाเค‡เค
          1.เค•ोเคฒ्เคกเคก्เคฐिंเค•्เคธ เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคฎें เคซाเคธ्เคซोเคฐिเค• เค…เคฎ्เคฒ เค•ाเคฎ เคฎें เคฒिเคฏा เคœाเคคा เคนै เคœो เคฆांเคคों เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐเคคा เคนै
          2.เค•ोเคฒ्เคกเคก्เคฐिंเค•्เคธ เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เคเคฅिเคฒीเคจ เค—्เคฒाเค‡เค•ोเคฒ เคชाเคจी เค•ो 0 เคกिเค—्เคฐी เคคเค• เคœเคฎเคจे เคจเคนीं เคฆेเคคा เคนै เค‡เคธเคฒिเค เค‡เคธे เคฎीเค ा เคœเคนเคฐ เค•เคนा เคœाเคคा เคนै
          3. เค•ोเคฒ्เคก เคก्เคฐिंเค•्เคธ เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•े เค…เคฎ्เคฒ เคชेเคŸ เค•ी เค…เคฎ्เคฒเคคा เคฌเคข़ा เคฆेเคคे เคนैं เคœिเคธเคธे เคเคธिเคกिเคŸी เค•ी เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนो เคœाเคคी เคนै
          4.เค•ोเคฒ्เคกเคก्เคฐिंเค•्เคธ เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เค•ैเคซीเคจ เค…เคจिंเคฆ्เคฐा เคต เคธिเคฐ เคฆเคฐ्เคฆ เค•ी เคธเคฎเคธ्เคฏा เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เค•เคฐเคคी เคนै
          5. เค•ोเคฒ्เคกเคก्เคฐिंเค•्เคธ เคฎें เค‰เคชเคธ्เคฅिเคค เคธीเคธा เคฎเคธ्เคคिเค•, เค—ुเคฐ्เคฆा เคต เคฒीเคตเคฐ เค•े เคฒिเค เค˜ाเคคเค• เคนोเคคा เคนै
        45. เค–ाเคฆ्เคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคฎें เคฎिเคฒाเคตเคŸ เคชเคฐ เคฒेเค– เคฒिเค–िเค 
          เคฌाเคœाเคฐ เคฎें เคฎिเคฒเคจे เคตाเคฒे เคฒเค—เคญเค— เคธเคญी เค–ाเคฆ्เคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคฎें เค•ुเค› เคจ เค•ुเค› เคฎिเคฒाเคตเคŸ เคนोเคคी เคนै เคœो เคนเคฎाเคฐे เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคชเคฐ เคฌเคนुเคค เคฌुเคฐा เคช्เคฐเคญाเคต เคกाเคฒเคคी เคนै เคฆूเคง เค•े เคจाเคฎ เคชเคฐ เคนเคฎ เคฏूเคฐिเคฏा, เคกिเคŸเคฐเคœेंเคŸ เคต เคชोเคธ्เคŸเคฐ เค•เคฒเคฐ เคชी เคฐเคนे เคนैं เคธเคฐเคธों เค•े เคคेเคฒ เคฎें เคธเคค्เคฏाเคจाเคถी เค•ा เคคेเคฒ เคฎिเคฒाเคฏा เคœाเคคा เคนै เคฆेเคธी เค˜ी เคฎें เคตเคจเคธ्เคชเคคि เค˜ी เคฎिเคฒाเคฏा เคœाเคคा เคนै เคฎिเคฐ्เคšी เคชाเค‰เคกเคฐ เคฎें เคˆंเคŸ เค•ा เคฌुเคฐा, เคนเคฒ्เคฆी เคฎें เคชीเคฒी เคฎिเคŸ्เคŸी, เค•ाเคฒी เคฎिเคฐ्เคš เคฎें เคชเคชीเคคे เค•े เคฌीเคœ เคฎिเคฒाเคฏे เคœाเคคे เคนैं  เคซเคฒों เคต เคธเคฌ्เคœिเคฏों เคฎें เคฐंเค— เค•े เคฒिเค เคฐाเคธाเคฏเคจिเค• เค‡ंเคœेเค•्เคถเคจ เคฒเค—ाเค เคœाเคคे เคนैं เค—ोเคญी เค•ो เคธเคซेเคฆ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคธिเคฒ्เคตเคฐ เคจाเค‡เคŸ्เคฐेเคŸ เค•ा เค›िเคก़เค•ाเคต เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै เคฌेเคธเคจ เคฎें เคฎเค•्เค•े เค•ा เค†เคŸा เคฎिเคฒाเคฏा เคœाเคคा เคนै เคฆाเคฒ เค”เคฐ เคšाเคตเคฒ เคชเคฐ เคฌเคจाเคตเคŸी เคฐंเค—ों เค•ी เคชॉเคฒिเคถ เค•ी เคœाเคคी เคนै เคฎिเค ाเค‡เคฏों เคฎें เค–เคคเคฐเคจाเค• เค•ैंเคธเคฐ เคœเคจ्เคฏ เคฐंเค—ों เค•ा เคช्เคฐเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै
        เคจोเคŸ- เคฌ्เคฒॉเค— เคชเคขเคจे เค•े เคฌाเคฆ Comment Box เคฎे เค…เคชเคจे เคธुเคाเคต เคœเคฐूเคฐ เคฒिเค–िเค
                    Download  ⇛⇛⇛   pdf